YUSUF ZENGİN

·TEI, CFM’nin LEAP motorlarının daha yüksek yakıt verimliliği ve daha düşük motor ağırlığına sahip olmalarını sağlayan bliskler için ihtisaslaşmış üretim tesisi haline geliyor.
·Anlaşma geçen 15 ay içinde Türkiye’de GE tarafından gerçekleştirilen 515 milyon ABD doları tutarındaki yatırımın bir parçası.
İstanbul, Türkiye; 26 Eylül 2013: General Electric (GE) yerel üretimi güçlendirmek üzere sahip olduğu kararlılığı, CFM International’ın LEAP motorlarında hayati bir parça olan blisklerin, TEI’nin Eskişehir’deki fabrikasında üretilmesi için, TUSAS Motor Sanayi (TEI) ile yaptığı çok önemli bir anlaşma ile gösterdi.
Yerel uçak motoru endüstrisi yaratılması için çalışan Türkiye’nin öncü kurumlarından TEI, şimdi de GE Havacılık ile Fransız firması Snecma’nın ortak girişimi olan CFM International tarafından imal edilen LEAP motorları için blisk üretmek üzere ihtisaslaşmış bir tesis konumuna geliyor.
LEAP motor ailesi, kompresor disk ve palelerinin yekpare parçadan üretilmesi ile elde edilen ve blisk adı verilen parçaların kullanımıyla, motorun ağırlığını azaltıyor ve yakıt verimliliği sağlıyor. 
TEI’nin Yönetim Kurulu Başkanı Dr. Hakkı Doğankaya ve GE’nin Başkan ve CEO’su Jeffrey Immelt, yeni üretim anlaşmasını bir basın toplantısı ile duyurdular. Yeni yatırım, GE tarafından geçen yıl açıklanan 900 milyon dolar tutarındaki yatırım taahhüdünün ve geçen 15 ay içinde Türkiye’de gerçekleştirilen515 milyon dolar büyüklüğündeki yatırımın bir parçasını oluşturuyor.
TUSAS Motor Sanayi ile kurulan ortaklığın GE’nin Türkiye’deki güçlü geçmişi temel alındığında bir dönüm noktası ve ülke için havacılık alanında bir ilk olduğuna dikkat çeken Jeffrey Immelt, “Bir ecomagination ürünü olan ve çevreye olan taahhüdümüzü vurgulayan LEAP motoru, hem yakıt, hem de maliyet verimliliği açısından uçak motor teknolojisi gelişiminde büyük bir adımı simgelemektedir. Bu girişim Türkiye’nin 2023 vizyonunda yer alan; yerel üretimin daha da güçlendirilmesi ve ülkenin rekabet gücünün artırılması için ihracatın desteklenmesi hedefleriyle uyum içindedir” dedi.
GE ile yapılan ortaklığın TEI’yi havacılık sektöründe küresel, üst düzey kaliteye sahip ve rekabetçi bir oyuncu olma vizyonuna daha da yaklaştırdığını belirten Dr. Hakkı Doğankaya ise şunları söyledi: “TEI, Türk profesyonellerden oluşan güçlü bir ekibin öncülüğünde endüstride büyük yetkinlik kazandı. Bu olağanüstü teknolojik yeniliğin bir parçası olmaktan gurur duyuyoruz ve LEAP motorları için blisk üretimi sürecini başlatmak için büyük istek duyuyoruz.”
Yüksek teknolojili üretim kapasitesini artıran TEI, imzalanan bu uzun vadeli sözleşme çerçevesinde Eskişehir’deki fabrikasında 5farklı kademede blisk üretecek. Bu sözleşme, TEI’nin hava taşıtları için parça üretimi, bakım, onarım ve revizyon (MRO) hizmetlerini de içeren mevcut gelişmiş teknolojik yetkinliğini daha da üst seviyeye taşıyacak. Bunun yanı sıra 200’denfazla ek istihdam yaratması ve Türkiye’nin küresel olarak havacılık  ürünleri ihracatı kapasitesini artırması da öngörülüyor.
CFM, LEAP motorunun tanıtımını resmi olarak 2008 yılında yaptı. LEAP motorunun temelleri ileri aerodinamik, çevre ve malzeme teknolojileri geliştirme programlarına dayanıyor. Bu teknolojiler, yüzde 15daha az yakıt tüketiminin yanı sıra bugün CFM’nin sahip olduğu en iyi motorla karşılaştırıldığında CO2 salınımında da aynı oranda azalma sağlayacak. Bunlara ek olarak motor gürültüsü ve emisyonlarında da önemli düşüşler gerçekleşecek.
CFM dünyanın en büyük ticari uçak motoru tedarikçisi olarak dünya üzerinde var olan 530’dan fazla operatöre 25.000 adet motor sağladı. LEAP motorlarının ve servis sözleşmelerinin küresel müşterileri arasında Türk Hava Yolları, Pegasus Hava Yolları, TUI Seyahat, Uluslararası Kiralama Finans Kurumu (ILFC), AirAsia, CIT Group, BOC Havacılık ve Qantas/JetStar yer alıyor.