Hava şartlarının kötüleşmesiyle birlikte uçuşlarda daha sık türbülans görüleceğini ve uçakların adeta ‘kayık gibi sallanacağını’ belirten uzmanlar, gerekli tedbirleri almayan yolcuların uçuşlarının ise kabusa döneceğini söylüyor.

‘Hava boşluğu’ şeklinde bilinen Türbülansı kısaca, ‘gökyüzündeki sıcak ve soğuk havanın yer değiştirmesi ya da rüzgarın etkisiyle bulutlarda meydana gelen hareketlilik’ şeklinde tanımlayabiliriz. Burada havanın hareketi söz konusu olduğundan türbülansa giren uçakta sarsıntı yaşanabilir, kulağımıza rahatsız edici sesler gelebilir ve kanatlar aşağı-yukarı esneyebilir. Şiddetli türbülanslarda ise uçaklarda ciddi hasar da yaşanabilir.

Gökyüzünde meydana gelen türbülanslarda düşen uçak kaydı bulunmamaktadır. Ancak, türbülansın yol açtığı şiddetli sarsıntı yüzünden servis yapan kabin memurları (hostes) ve emniyet kemerini bağlamayan yolcuların sağa sola savrulması nedeniyle ciddi şekilde yaralanmalar ve kalıcı sakatlıklar yaşanmaktadır.

HER TÜRBÜLANS RADARDA FARKEDİLMEZ

Gök gürültülü ve fırtınalı bölgelerdeki türbülanslar, radarlardan fark edilir. Pilot, yolcuların da konforunu düşünerek rotasını değiştiremiyorsa radar sisteminin yardımıyla en az şiddetteki türbülans bölgesinden uçmaya çalışır. Ancak açık hava türbülansı radara yakalanmaz. En tehlikeli olarak bilinen bu tip türbülanslar, genelde havanın dikey şekilde yükseldiği dağ yakınlarında meydana gelir. Ayrıca yükseklerde batıdan doğuya doğru dünyanın çevresinde hareket eden jet stream diye bilinen ve saatte 400 kilometre hıza ulaşan rüzgar da, açık hava türbülansına neden olur. Bir diğer açık hava türbülansı çeşidi, ‘uyanış türbülansı veya girdaptan kurtulma türbülansı’ da, radarda görünmez. Kısa ama etkili türbülanslardır. Jet uçaklarının arkasında bıraktığı beyaz iz görünürken ve uçak da belirli bir irtifadayken bu türbülansı görmek mümkündür.

Pilotlar, uçuş boyunca diğer uçaklardaki pilotlardan rapor şeklinde alınan ve ‘PIREPS’ denilen bilgileri kullanır. Uluslararası bir hava sahasında ilerlerken, pilotlar genel bir radyo frekansı üzerinden türbülanslar ve diğer konularla ilgili bilgi paylaşımında bulunur. Böylece, daha emniyetli bir uçuş için yeni bir rota veya irtifa planlaması yapılarak gerekli tedbirler alınır.

KANATLARA YAKIN OTURUN

Türbülans sırasında yaşanan şiddetli sarsıntı, başta uçuş korkusu bulunanların yanı sıra hemen her yolcuyu tedirgin eder. Bu yüzden türbülans sırasında daha az sıkıntı yaşamak istiyorsanız bazı tedbirler almayı unutmayın. Keyifli bir yolculuk için öncelikle rahat edeceğiniz koltukları tercih edin. Ya da uçağın merkezinde yer alan kanatlara yakın koltuklarda oturun. Diğer bölgeler daha esnek hareket ettiğinden türbülans sırasında daha çok sarsıntı yaşayabilirsiniz. Daha da önemlisi, emniyet kemerinizi bağlı tutun. ‘Bir anons veya emniyet kemeri ışığı ikazı dışında’ emniyet kemerinizi asla çözmeyin. Türbülans sırasında ayaktaysanız, hemen koltuğunuza oturun ve kemerinizi bağlayın.

Yaralanmalar, türbülans esnasında sağa sola dağılan eşyalardan da kaynaklanabilir. Bu yüzden çatal-bıçak gibi kesici ve delici aletler, cam şişe ve bardak gibi kırılabilir eşyaların dışında sıcak içeceklerinizi de güzelce muhafaza etmeniz gerekmektedir. Şiddetli bir sarsıntıyı dikkate alarak, olası bir çarpmadan korunmak için koltuk tepsinizi de kullanmadığınız müddetçe kapalı tutun.

SU İÇİN

Uçaklardaki klimalardan kaynaklanan kabindeki kuru hava, susuzluğa ve baş ağrısına yol açabilir. Bu da türbülans esnasında sağlıklı düşünemeyip heyecanlanmanıza neden olur. Bu yüzden su içmeyi de unutmayın. Panik halindeyken, yavaş ve derin nefes alarak tedirginliğinizi üzerinizden atabilirsiniz. Türbülans sırasında koltuk tutacaklarını sıkıca tutmayın ve vücudunuzu kasmayın. Stres, ruh halinizi sadece daha kötü hale getirir. Panik halindeyseniz veya korkuyorsanız, kabin memurlarını izleyin. Onlar sakinse demek ki ortada korkacak bir şey yoktur. Gözlerinizi kapatıp müzik dinleyin. Şarkı sözlerine dikkat etmeye çalışın. Kitap okuyun. Arkadaşınızla seyahat ediyorsanız oyunlar oynamaya çalışın.