Boeing 737 Max türü uçaklarda üst üste meydana gelen kazaların sorununun yazılımdan kaynaklandığını belirten uzmanlar, “Bu yeni yazılım otomatik pilot aktifken, pilotların müdahalesini devre dışı bırakan bir özellik içeriyor. 737 Max’in yazılımı sorunlu ve seferlerden kaldırılması doğru” dedi

Amerikan Boeing firmasının ürettiği “737 Max” tipi uçakların seferlerinin, Türkiye dahil 51 ülke tarafından durdurulmasını Türk pilotlar, “doğru karar” olarak nitelendirdi. Etiyopya’da yaşanan facianın ardından Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, Boeing 737 MAX’ın uçuş emniyeti açısından tedbir amaçlı olarak ikinci bir karara kadar seferlerden çekildiğini duyurmuştu. THY Basın Müşaviri Yahya Üstün de, sosyal medya hesabından, “Filomuzda bulunan 12 adet Boeing 737 MAX tipi yolcu uçağının ticari operasyonları, 13 Mart itibarıyla ikinci bir karara kadar durdurulmuştur” açıklamasını yapmıştı. Uzmanlar ise, 737 MAX modelinde yapılan modernizasyon sonrası yeni yazılım yüklendiğini belirtirken, “Söz konusu yeni yazılım otomatik pilot aktifken, pilotların müdahalesini devre dışı bırakan bir özellik içeriyor. 737 Max’in yazılımı sorunlu ve seferlerden kaldırılması doğru” dedi. Öğretmen Pilot Gökten Gürel, şunları söyledi:

‘Burun aşağı bastırıyor’

“Endonezya açıklarında geçen yıl Ekim ayında yaşanan kazanın ardından Etiyopya’daki facia bardağı taşıran son damla oldu. Boeing firması düşen Max modellerinde kontrol yazılımını güncelledi. Ancak söz konusu yazılım otomatik pilot aktifken, pilotların müdahalesini devre dışı bırakan bir özellik içeriyor. Bu sistemin güvenle kullanılabilmesi için pilotların kapsamlı bir eğitimden geçirilmesi gerekirdi. Belli ki düşen uçaklardaki pilotlar bu eğitimleri almamışlar. Meslektaşlarımla kendi aramızda yaptığımız değerlendirmeler sonucu iki uçak kazasının da benzer olduğunu saptadık. Uçak herhangi bir nedenle burnunu havaya dikmeye başlamışsa, bilgisayarlar bunu algılayıp sürat düşürerek, burnu aşağı bastırıyor. Ancak pilot bu duruma müdahale etmekte hazırlıksız yakalanırsa müdahale etse bile yeterli olmaz. Oto pilot veya sistem uçağın burnunu ufuk çizgisinin altına indirirken, pilot yukarı çekmeye çalışıyor. Yani pilot bilgisayarla bir mücadeleye girişirken, uçak irtifa kaybediyor ve bilgisayar mücadeleyi kazanıyor. Modernizasyon yapıyorsanız bir noktada teknik veya pilot ekibini çok iyi eğitmeniz gerekiyor. THY haklı olarak doğru zamanla ile uçakları seferden çekti.”

‘Karanlık noktalar var’

Emekli Kaptan Pilot Osman Gazi Baykal da şöyle konuştu:

“737’nin ilk modeli 1967’de üretildi. O zamanki 737 ile şimdiki arasında çok ciddi aero dinamik ve teknolojik farklar var. Ancak asıl önemli olan kumanda sistemleri ve kumandayı kontrol eden yazılımların yetersiz kalması. Boeing firmasının çok kuvvetli bir lobisi vardı. Bu aksaklık veya açıkları hep ötelediler ancak kazalar oldukça gizlenecek bir şey kalmadı. Max modellerinde pilotların kumanda edemedikleri durumlar olduğu anlaşılıyor. Çok acıklı bir şekilde Boeing firması, ‘Nisan ayına kadara yazılımı düzelteceğiz’ diye açıklama yaptı. Bu modellerin belli taraflarında karanlık noktalar var. Bunları çözmeden sadece ticari kaygıyla satışa sunduğunuzda kazalar kaçınılmaz olur. Max modelindeki yazılım, aero dinamiği desteklemiyor. Kontrol kumanda sistemlerini destekleyen yazılımlarda büyük eksikler bulunduğu söyleniyor..”
Mert İnan