Airporthaber Haber Koordinatörü Murat Herdem,İstanbul Havalimanı’nda tüm etapların tamamlanarak projenin son haline gelmesi için verilen tarih 2028…

4 faz halinde tamamlanacak İstanbul Havalimanı’nın 29 Ekim 2018 tarihinde açılan kısmı, faz 1A olarak geçiyor. Yani terminal, otopark ve terminalin batısında iki pist, taksi yolları vs. Bu fazın B kısmında ise buna ek olarak terminalin doğusuna yeni bir pistin ekleneceği planlanmıştı ki, o pistin de inşaatı devam ediyor. Önümüzdeki yılın ilk yarısı bitmeden bu pistin de işletmeye alınması hesap ediliyor. Bu haliyle İstanbul Havalimanı’nın kapasitesi yaklaşık 90 milyon yolcu… İkinci fazda ise bu üç piste ek olarak 3 bin 500 metre uzunluğunda doğu batı uzantılı pist yapılması ön görülüyor. Aslında bu yöndeki pistin yapımının en sona bırakılacağı söyleniyordu. Onun da sebebi, güneyli rüzgar ölçümlerinin bu bölgede rahatsız edici seviyede olmaması olarak açıklanıyordu. Şu anda baktığımızda, projenin ikinci etabında üç paralel piste ek olarak bir doğu-batı yönlü pist yapılacağını görüyoruz. O pistin bitirilme tarihi ise 2022. Bütün kamuoyu, doğu-batı uzantılı pistin tüm pistlerin tamamlanmasından sonra altıncı pist olarak yapılacağı şeklinde bilgilendirilmişti. Ya bu fikir süreç içerisinde değişti ya da o zamanlar biz yanlış bilgilendirildik. Her neyse, bu yönlü pistin ikinci faz içerisine dahil edilmesi yine de en önemli adımlardan biri olarak değerlendirilebilir.

Bu iki faz tamamlandığında İstanbul Havalimanı’nın gerçek kapasitesi sanırım 90 milyonun üzerine çıkacak. Sonrasında ise üç ve dördüncü faz’lar var ki, onların da yapım aralığı için planlanan tarihler ‪2023-2027‬ görünüyor. Bu üç ve dördüncü faz’da, ikinci bir terminal ile birlikte, iki paralel pist daha aktif hale getirilecek ve böylece 2028 yılına gelindiğinde, altı pist ve iki terminalle hedeflenen 200 milyon yolcu kapasitesine erişilmiş olacak.

Kağıt üzerinde hesaplanan yol haritası bu şekilde… Peki ama gerçekte bu fazlar çatır çatır bitirilerek hayata geçirilebilecek mi?

Birkaç gün öncesine kadar ben “hiçbir koşul” beklermeden faz’ların art arda yapımlarının tamamlanacağını düşünüyordum açıkçası. Ancak; Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanı Cavit Turhan’ın açıklamasından sonra aslında olayın bambaşka bir boyutu olduğunu fark ettim.

Bakanın açıklamasını hatırlayalım:

“İstanbul Havalimanı Projesi’nde herhangi bir süre uzatımı söz konusu olmamakla birlikte, toplam dört etapta tamamlanacak havalimanının birinci etap ikinci faz çalışmaları devam etmektedir. Görevli şirket ile akdedilen uygulama sözleşmesine göre havalimanının son etap çalışmaları 110 milyon yolcu sayısına ulaşmasından itibaren hayata geçirilecektir. İstanbul Havalimanı’nın tüm etaplarının artan yolcu sayısına bağlı olarak 2028 yılında tamamlanmasını öngörülmekte olup, projenin toplam bedeli 10 milyar 247 milyon avrodur.”

Açıklamadan da anlaşılacağı gibi, ikinci fazdan üçüncü faza geçilmeme gibi gizli bir risk bulunuyor. Eğer bakan beyin açıklamalarını yanlış yorumlamıyorsam, 110 milyon yolcu kapasitesine ulaşılmadan üçüncü faz çalışmalarına geçilmeyeceğini söylüyor. Yani ikisi paralel üç pist ve bir terminal ile 2023 yılında 110 milyon yolcu sayısı yakalanmamış olursa üçüncü faz’a gerek duyulmayacak.

Umarız o tarihlerde 110 milyon yolcu sayısı aşılır ve diğer etaplar da yapılmaya başlanır ancak velevki o rakama ulaşılamadı ve üçüncü etaba geçilemedi, o zaman ne olacak? O rakama çıkılamadığı için en başta, ilk 12 yıl için yolcu garantisi verilen İstanbul Havalimanı şartname gereği yolcu garantisinin altında kalındığı için eksik miktarı devletin kasasından alacak. Ayrıca, işletme süresi ile ilgili çok ciddi tartışmalar ortaya çıkacak. 27 yıl boyunca İstanbul Havalimanı’nı tüm fazları ile işletme hakkını elinde bulunduran İGA, eğer ikinci fazdan ileriye geçilemezse işletme süresini neye göre kısaltacak ya da uzatacak? Tüm fazları ile birlikte faaliyete geçilmemesi ile ortaya çıkacak mali yük, İGA’nın mı devletin mi sırtına fatura edilecek?

Yolcu sayısı ile ilgili şimdiden bir öngörüde bulunmak çok yanlış olur ancak 2023 yılında 110 milyon yolcu sayısına ulaşılamazsa çok ciddi bir kriz kapıda bekliyor demektir. “İnşallah hedeflenen yolcu sayısı tutturulur da bunları konuşmaya da gerek kalmaz” diyeceğim ancak sanırım bu hedefler THY’nin ‪450-500‬ uçaklık filoyu yakalaması sonrasında ulaşılabilecek rakamlar… Eğer ki, en başta THY hedefinden sapar ve bu rakamlara ulaşamazsa, Dubai'deki El Maktum Havalimanı genişleme çalışmasının ertelemesi gibi bir durum ortaya çıkabilir. Açıkçası bunun çok uzak bir senaryo olmadığını düşünüyorum.