Pilotlar Oruç Tutmasın

Dr. Muzaffer Çetingüç

Eylül 2010

Havacılıkta sadece pilotlar değil, hava trafik kontrolörleri, uçak bakım ve yer ekipleri de görev günlerinde oruç tutmamalıdırlar. Aynı kısıtlama, müsabaka hazırlığındaki sporcular, ameliyata girecek cerrahlar, uzun yola çıkan sürücüler, sınava hazırlanan öğrenciler, vs. için de geçerlidir. Çünkü oruç nedeniyle uyku ve uyanıklık ritminin değişmesi yüzünden, halsizlik, dalgınlık ve uyuklama olabilir; 10-12 saat süreli açlık ve susuzluk nedeniyle kan şekeri ve tansiyon düşmeleri, dikkat, bellek ve konsantrasyon bozuklukları; sinirlilik ve tahammülsüzlük görülebilir. Sigara tiryakilerinde bu sorunlar daha da abartılı biçimde ortaya çıkar.
Oruç ibadeti sırasında kendini Allaha daha yakın hissederek güzelleşen, daha hoşgörülü, olgun ve yardımsever davranan kişiler de mutlaka vardır; ama bazı kişilerin oruçlu kafayla sabırsız-özensiz, baştan savmacı ve agresif davrandıkları, bunun ceremesini masum insanların çektikleri de bir gerçek. Bu yüzden Ramazan ayı süresince eğitimde, bilimde, politikada, ekonomide, trafikte vs. yanlışlar yapıldığı, kazalara uğranıldığı, verim ve kazanç kaybı olduğu, hep gördüğümüz ama pek üzerinde durmadığımız gerçeklerdir.
Askeri havacılıktaki uygulama: Askeri havacılıkta uçucuların oruç tutmaları da, katı diyet uygulamaları da engellenir. Uçuş öncesi çabuk enerji veren karbonhidratlı gıdalar alınması, iki öğün arasının 4 saatten fazla zaman olmaması, ara öğünler verilmesi önerilir. 2006 yılı Ramazan ayında Sabiha Gökçen Havaalanı Genel Müdürü Em.Hv.Pl.Tümg. İbrahim Yumukoğlu ile yapılan bir söyleşide (Safa İnan-Airporthaber) generalin Hava Kuvvetlerinde filo komutanı olduğu dönemde pilotlara kiraz ikram ederek bir nevi 'oruç testi' yaptığını, yemeyenlerin uçuşunu kestiğini hoş bir anı olarak anlatmıştı. Burada amaç oruç engellemek değil, kaza ve can kaybını engellemekti.
Etik, akılcı ve hoşgörülü yaklaşımlar: Etik tutum, kritik işler yapan kişilerin (komutan, pilot, şoför, müdür, bakan, hâkim, bilim adamı, öğretmen, vs.) oruçlarını sadece görevli olmadıkları günlerde tutmalarıdır. 13 Eylül 2007 günü Cumhurbaşkanımız Abdullah Gül'ün Siirt'te oruçlu iken masasındaki suyu içmesi, kimseye zararı olmayan basit insani bir hatadır. Ama bu hata, oruçlu beynin daha ciddi yanlışlıklar yapabileceğinin de göstergesidir. Bu olayın akabinde ilahiyat profesörü Zekeriya Beyaz'ın oruç tutmaması gerekenler listesine devlet adamlarını ve doktorları dahil ederek yaptığı yorum çok yerinde olmuştu. Bugün her durumda oruç tutulmasını savunan, oruç için mazeret tanımayan katı düşünceli kişiler, 8-10 sene sonra ramazan ayına denk gelecek olan ÖSS öncesinde en mütedeyyin ailelerin bile ders çalışan çocuklarına oruç tutturmayacaklarını göreceklerdir. Bu insanları da örnek alarak biraz akılcı ve hoşgörülü olmamız gerekiyor; oruçlu öğrencilerin, sporcuların, hekimlerin, devlet adamlarının, pilotların yeterli performans gösteremeyeceklerini ve bu şekilde başarısızlığın ve riskin artacağını artık herkes öngörebilmelidir.
Oruçlu kafayla kaza potansiyeli: Kesin sayı ve oranlarını bilmemiz mümkün değilse de, ramazan aylarında oruçlu sürücülerin hatalarına bağlı olarak pek çok trafik kazası, can ve mal kaybı olmaktadır. Nitekim Yemen'de 2007 yılı ramazan ayının ilk haftasında trafik kazalarında belirgin artış olduğu rapor edilmiştir. Fas'da yapılan bir araştırma sonuçları, 'sabaha karşı uyanıp yemek yemek, öğleyin aç kalmak' gibi günlük yaşam ritimlerindeki değişimlerin, vücut ısısında, kan şekeri düzeylerinde ve bazı hormon (kortizol, melatonin) salgılarında değişim yarattığını; bunların da gece uykusunu ve psikomotor performansı bozduğunu; trafik kazalarını arttırdığını göstermektedir. Fas'da orucun pilot performansını olumsuz biçimde etkilediği ve pilotların oruç tutmamaları gerektiği, bizzat Ulaştırma Bakanı Karim Ghellab tarafından resmen açıklanmıştır.
Son söz: Kimsenin görev sırasında ibadet veya diyet amacıyla aç-susuz kalarak başkalarının can güvenliğini tehlikeye atma hakkı olamaz, olmamalıdır. İşini iyi ve güvenlikli biçimde yapmak da bir çeşit ibadettir. Bu nedenlerle pilotlar oruç tutmamalı, her tür katı diyetten kaçınmalıdır.
Doç. Dr. Muzaffer Çetingüç
Havacılık Tıbbı Derneği Başkanı

YAZARIN DİĞER YAZILARI