Şubat 2012

Havayoluyla yolcu taşımacılığının en dramatik olayı olan kazalarda birçok olası senaryo söz konusudur. Meksika Sivil Havacılık Otoritesi bu gibi durumlarda uygulama zorunluluğu olan bir prosedür getirmiş olmakla birlikte, şirketlerin buna önceden hazırlıklı olması, planlarının bulunması gerektiğini vurgulamaktadır. Ölümlü kazalarda kazadan sağ ve yaralı kurtulanların tıbbi yardım yanında ciddi psikolojik desteğe de ihtiyaçları olacaktır. Yaralıların sağlık durumları, hangi hastanede ya da otelde oldukları, ölenlerin hangi morgda bulundukları, özel eşyalarının nerede tutulduğu, otopsi sonuçları, tazminatları, medya kanalıyla kamunun bilgilendirilmesi gibi ayrıntılar kaza sonrası kargaşa içinde çok önemlidir. Şirketler kazada ölenlerin yakınlarının psikolojik destek ihtiyaçlarını da göz ardı edemez. Hatta kazayla doğrudan ilgisi olmayan ve seyirci durumundaki insanların bile travmatize olacakları hesaba katılmalı, ciddi bir psikiyatrik tablo olan posttravmatik stres bozukluğu kişisel ve kitlesel planda ele alınmalıdır. Bu, tek başına bir şirketin başarabileceği bir iş olmadığından, ulusal sivil havacılık kurumunun organizasyonunu, özel kuruluşlarla anlaşmalar yapılmasını ve eğitimli / deneyimli personelin bulunmasını gerektirir.
Kanada'da bu iş için 365 gün / 24 saat hazır olan bir şirket (Mega Assistance Services Inc.), 2005 Ağustosunda Toronto'da düşen Air France uçağına hemen yardıma koşmuş, yerel otoritelerin de bilgi ve desteği ile yaralılara ve ölen yakınlarına destek olmuştur. Böylesine kaotik ortamlarda ivedi somut çözümler üretebilmek ve bunu kazadan sonraki uzun periyotlarda da devam ettirmek gerekir. Bu kazadan sonra, felaket yerinde bir kriz yönetim merkezi kurulmasının yararlı olacağı dersi çıkarılmıştır.

Türkiye'de böyle bir çalışma var mı? İnilen her meydan çevresindeki yerel hastanelerle, kara ve hava ambulans şirketleriyle, büyük sağlık kuruluşlarıyla önceden protokoller ve hatta tatbikatlar yapılması gerekir. Şüphesiz kriz senaryoları bazında düzenleyici işlev üstlenmesi gereken kuruluş SHGM'dir.

Kaynaklar:
1. Blancard AM. Lessons learned from the Air France crash in 2005. 77th Annual ASMA Scientific Meeting (2006) Abs.# 187
2. Rodriguez B. Medical and psychological participation of a Mexican commercial airline in aircraft accidents. 74th Annual ASMA Scientific Meeting (2003) Abs.# 28

Hazırlayan: Doç. Dr. Muzaffer Çetingüç
Havacılık Tıbbı Derneği Başkanı

YAZARIN DİĞER YAZILARI