Kabin Görevlilerinde Psikiyatrik Rahatsızlıklar

Dr. Muzaffer Çetingüç

Eylül 2010
Uluslararası yönergelere göre kabin görevlilerinin, pilotlar gibi (JAR benzeri uçuşa özel yapılandırılmış) periyodik sağlık kontrollerinden geçirilme zorunluluğu yoktur. Periyodik muayene zorunluluğu olan 3. Sınıf uçucu grubunun fiziksel ve zihinsel hastalıkları nedeniyle uçuştan ayırılma oranları %8,2 iken, kabin
görevlilerinin oranı % 38,3'dür. Aradaki büyük fark, kabin görevlilerinin de sağlık kontrollerinin yönergelere girmesi gereğini işaret ediyor gibidir.
ABD'de yapılan bir araştırma,uçuştan sağlık nedeniyle ayrılan 606 kabin görevlisinin 291'inin (%48,2)psikiyatrik tanılarla ayrılmış olduğunu göstermiştir. 291 psikiyatrik olgununtanılara göre tasnifi şöyledir: %52,6 major depresyon, % 24,4 alkol-madde bağımlılığı, %12,4 uyum bozukluğu, %5,5 travma sonrası stres bozukluğu, % 3,4bipolar bozukluk. Bu durum, uçuştaki 'emergency' hallerde desteği beklenen kabin görevlilerinin ruhsal durumlarının denetlenmesi gereğini ortaya koymakta ve yolcu güvenliğindeki riski işaret etmektedir (*).
Kabin görevlilerinin psikolojik stres ve psikiyatrik rahatsızlıklarıyla ilgili duyarsızlık Türkiye'de de vardır. Bu grup sanki uçuş güvenliğinin bir parçası değilmiş gibi görülmekte,sağlık sorunları sıradan bir kamu görevlisininki gibi kabul edilmektedir. 'Bedensel veya psikiyatrik hastalığı olan gider muayene ve tedavi olur' yaklaşımı kabadır ve uçuş risklerini bilmeyenlerin mantığını yansıtır. Çünkü uçuş görevi yapan kişilerin rahatsızlıkları havada çok farklılaşabilir ve tedavileri de yerdeki gibi olmayabilir. Ülkemizde geçerli usul, batı ülkelerindeki uygulamanın yanlış veya eksik yanları irdelenmeden, 'vardır bir bildikleri' ön kabulü ile aynen alınmasıdır; ICAO ve JAA'nın ülkeler için tanıdığı ulusal inisiyatif kullanılmaz. Çünkü bunu kullanmak bilgi ve cesaret gerektirir. Havacılık tıbbının bilgili ve yetkili kadroları olmayınca, konuya çok hakim olmayan tıp dışı bürokrasi, 'Amerika'dan iyi mi bileceğiz, onların yaptığını yapalım, başımız ağrımasın' derler, olur-biter!

Havacılık Tıbbı Derneği olarak önerimiz: 'Hem kabin görevlilerinin, hem de hava trafik kontrolörlerinin, (pilotaj muayeneleri gibi) sağlık kurullarında uçuş doktorlarının bulunduğu yetkilendirilmiş hastanelerde periyodik muayeneye alınmalarıdır.' SHGM buna yetkilidir.

(*) Dalitsch
WW, Fishback JL, et al. Psychiatric diagnosis among commercial airline flight
attendants. 75th Annual ASMA Scientific Meeting, (2004) Abs # 597)

Hazırlayan:
Doç. Dr. Muzaffer Çetingüç
Havacılık Tıbbı Derneği Başkanı

YAZARIN DİĞER YAZILARI