Turizm Kentinde Taksi Taşıma Hizmeti

Suat Sarı

Şubat 2012

İstanbul'da Taksi taşımacılığı hizmeti normlarının talep edilen düzey ve kalitede olmadığı hepimizin malumlarıdır. Bu konuda yeteri kadar denetimin yapılmadığı, sürücülerin eğitimli olmadığı ve denetim otoritesinin hizmet standartlarını uluslararası boyutlara uygun oluşturmadığına dair tespitler, bu araçları kullanan vatandaşlarımız tarafından şikâyete neden olmaktadır.
Öncelikle sorulması gereken 'Nasıl bir Taksi Taşımacılığı' olmalıdır. Bu toplu taşım aracını kullananların beklentileri nelerdir. Kurallara ve işletmecilik şartlarına uymayan taksiler kimler tarafından denetlenmektedir. Taksilerin uyması gereken kurallar nelerdir. Taksi sahibi olmanın ve taksicilik lisansı elde etmenin şartları nelerdir. Taksicinin şehrin en ücra yerlerini ve önemli merkezlerini bilme yetisi kim tarafından nasıl test ediliyor. Bütün bu sorulara ve önerilere geçmeden önce Dünyanın belli başlı metropollerindeki nüfus -taksi korelâsyonunu incelemekte fayda mülahaza edilmektedir.
Bazı dünya kentlerindeki taksi sayıları.
Kent           Nüfus        Taksi Sayısı     1.000 kişi başına düşen taksi sayısı
New York          8.214.000      12.779           1,55
Chicago            2.873.000       6.000            2,08
Londra             7.512.000      21.700            2,89
Berlin               3.397.000       7.000            2,06
Los Angeles      3.849.000       2.300             0,60
Sidney              4.000.000       6.347            1,58
Mexico City     19.300.000       80.000           4,14
Hong Kong        6.940.000      18.138           2,61
İstanbul          12.915.000        17.942           1,38
Ankara             4.650.000       7.701            1,65
İzmir                3.868.000       2.821            0,73
London Travel report 2009-The New York City taxicab
factbook
Dünya genelinde, nüfusu bir milyonun altında kalan kentler için genelde 1.000 kişi başına 1 taksi sayısının yeterli olduğu kabul edilmektedir.
Gelişmiş ülke kentlerinde taksilerin toplam taşımadaki payları, toplu taşımacılık hizmetinin iyi düzeyde bulunması yanında özellikle otomobil sahipliğinin yüksek olması sebebi ile %1-2 dolayında kalmaktadır. Gelişmekte olan ülkelerde ise oran daha yüksek olup %5'in üzerine çıkan kentler bulunmaktadır.
İsveç, Hollanda, İrlanda, Avusturya ve Macaristan'da taksi taşımacılığına girişi düzenleyen ulusal düzeyde bir yasa olmayıp sektöre giriş serbesttir. İngiltere, İsviçre ve Belçika'da sektöre giriş ile ilgili düzenleme yetkisi yerel yönetimlere bırakılmıştır. Bu sebeple bu ülkelerde kentler arasında farklı uygulamalar görülebilmektedir. Norveç, İspanya, Finlandiya ve Almanya'da taksi taşımacılığı sektörüne girişi düzenleyen ulusal yasalar bulunmaktadır. Bununla birlikte bu ülkelerde de plaka sayısını belirleme yetkisi yerel otoritelere bırakılmıştır.
Sürücülerde sınavla belirlenen mesleki yeterlilik, kent bilgisi sınavı yanında, adli sicil kayıtları ve sağlık durumu da taksi sürücülüğü lisansını alabilmek için aranan önemli kriterlerdir. Yine bu sürücülerin sağlık taramaları 1-2 yıllık periyotlarda yapılmakta, İleri ve defansif sürüş testlerinden geçtiklerini gösteren belgeleri sağlama zorunlulukları vardır. Psiko teknik testler ve acil yardım eğitim sertifikaları sürücü normlarının en önemli eğitim argümanlarıdır.
Taksi sürücü belgesi Avusturya'da süresiz, Fransa'da ve Brüksel'de 1 yıl, İrlanda'da 5 yıl, Londra'da 3 yıl süre ile geçerlidir.
2009 yılı sonunda Berlin'deki bir Türk Şoförle yaptığımız söyleşide; kendisinin 'Berlin'in tüm turistik yerleri ve sokaklarını ezbere bildiğini, bunları bilmeden Taksi Şoför ehliyeti alamayacağını ve ehliyeti almak için 5 yıl boyunca sıra bekleyip mesleki derslere çalıştığını', yanısıra, Almanya'da bu lisansı alan şoförlere 'KRAL ŞOFÖR' dendiğini öğrendiğimizde, gelişmiş ülkelerde Taksici olmanın ne kadar zor bir meslek olduğuna bir kez daha şahit olduk. Bu söyleşide ilginç olan durum kendisine 'günlük Berlin gezisini bize sabit bir fiyata yapmasını isteyince', bunun mümkün olamayacağını, çok nadir olan kontrollerde taksi metre çalıştırmadan bu hizmeti verdiğinin tespit edilmesi halinde, vergi kaçakçısı olarak yargılanacağını ve ehliyetinin iptal edileceğini söylemiştir. Bundan da anlaşılıyor ki, Devlet erkinin adım başına kontrolünden ziyade, vatandaşın topluma saygısı ve Devletten korkusu çok önem arz etmektedir.
Sonuç olarak özellikle turizm endüstrisinde, kente yeni gelen turistlerin kent hakkındaki gözlemlerinde önemli bir yer tutan taksi hizmeti, kent kalitesi için önem verilmesi gereken en önemli hizmetlerden biridir.

YAZARIN DİĞER YAZILARI