Turizm Kenti İstanbul'da Taksileri Kim Kontrol Ediyor?

Suat Sarı

Mayıs 2012

İkametim ile Atatürk havalimanı arası çok yakın olduğundan ,iç ve dış hatlar terminallerine giderken ve dönerken ulaşım aracı olarak genellikle taksi kullanıyorum. Genellikle Taksi sürücüleriyle yaptığım sohbetlerde onların genel sorunlarını ve taksi piyasasındaki gelişmeleri öğrenmeye çalışırım. Taksiler her gün binlerce insanın ulaşım aracı olarak kullanıldığı kimizaman şikayet etmemize rağmen , çok önemli bir kamu hizmetini yerine getiriyorlar. Özellikle sürücüler herçeşit insan profiliyle konuşma imkanı ile karşı karşıya kaldıklarından adeta toplum profesörleridirler.Toplumun güncel konularının siyaset,spor,ekonomi de neler olduğunu, onlardan çok çeşitli yorumlarla duyabilirsiniz

Resmi taksi sektörünün hepsinin genel şikayeti korsan taksilerin varlığı olup, devlet erkinin bu korsanlığı nasıl önleyemediğine akıl sır erdiremiyorlar . Özellikle korsan kitap ve cd leri üreten yada satanlara getirilen ağır hapis cezaları vasıtasıyla son yıllarda bıçak gibi kesilen bu illegalitenin korsan taksilere neden uygulanamadığı en çok sorguladıkları konuların başında geliyor. Bu duruma bazıları daha değişik yorumlar getirerek her yakalanan her korsan taksiye 700 TL ceza kesildiği ve bu cezanın %10 unun korsan taksiyi yakalayan polis memuruna teşvik amaçlı verildiği, bir günde yakalanan korsan taksi adedinin ülke çapında en az 500 adet olduğu, bu rakkamın bütçeye vergi olarak hiçde gözardı edilmeyecek ,yıllık 250 milyonluk bir katkı yaptığını ve bu sebeble korsanın bilerek önlenmediği seslendirilmekte !..
Baktığımız zaman ,18.000 ruhsatlı taksi karşılığında 20.000 üstünde korsan taksi varlığından sözedilmektedir.Doğal olarak korsandaki bu sayı ortalama 50.000 kişiye istihdam olmaktadır.Yanısıra özellikle magazin dünyasından ve ismini bilmediğimiz birçok varlıklı kişinin onlarca taksi plakasına sahip olduğunu duyduğumda, bu piyasanın hiçde azımsanacak bir hacminin olduğu net olarak görülmektedir.
Ortalama günde 500 km yapan taksilerin birçoğunda yevmiyeli tabir ettiğimiz ve günlük 100 TL ye çalışan sürücüler kullanıyor. Çoğunlukla 12 saat sürekli çalışan bu emekçiler, yine taksi sahiplerine ortalama günlük kar olarak 200 TL(aylık 3500-4.000 TL) veriyorlar. 2009 yılı sonunda 529 bin TL'ye satılan taksi plakalarının fiyatı, 2010 sonunda 567 bin TL'ye yükselirken, 2011 sonunda bu fiyat 825 bin TL'ye ulaştı. Taksi plakası alım-satımı yapan şirketler, önümüzdeki yıl fiyatların 1 milyon TL seviyesini geçeceğini savunuyorlar. Resmi taksi sayısının 18 bin adet olduğu İstanbul'da, en son taksi plakası dağıtımı 1966 yılında yapıldı. 1991 yılında, farklı nedenlerle iptal edilen 500 plaka için ihale açıldı. O tarihten günümüze kadar İstanbul'da resmi taksi plaka sayısında bir değişiklik yaşanmadı.Zenginliğe bakarmısınız, plaka 825.000 TL ve her yıl %20 zamlanıyor.30.000 TL ortalama ile alınan Reanault Clio ve Fiat Albea diesel yakıtlı araçların, kasko,bakım-onarım vb giderler çıktıktan sonra kalan net kar ülke şartlarında çok iyi denebilecek bir gelir olmaktadır.
Bu işin ticaretinin nerelerde yapıldığını incelediğimizde ,Taksi plakası için alım-satım yapan çok sayıda şirketin bulunduğu yer , Bağcılar'daki Oto Center olarak karşımıza çıkıyor. Alım-satım yapılan plaka fiyatları güncel olarak firmaların sitelerinde yayınlanıyor. Taksi plakaları yarım ve çeyrek hisseli olarak alınıp-satıldığı gibi, kiralanabiliyor da. Taksicilik yapmak isteyenler, şirketlerden plaka kiralayabildiği gibi, plakası olup da kendi çalışmak istemeyen esnaf da kiralama yoluna gidebiliyor. Aslında bir plakanın yarım veya 4'te bir hisseyle alınıp satılması gibi bir durum hukuken ve trafik yönetmeliklerine göre mümkün değil.Ancak 'burası Türkiye'lafı bu durumda da ağırlığını ortaya koyuyor. Gelişmiş hiçbir batı şehrinde bu özgür ! yapı mevcut değil.

Sürücüleri hiçbir özel eğitimden geçmemiş ,şehri tanımayan ,turistleri kazıklama hürriyetine sahip,genel kriterleri bulunmayan bu denetimsiz ve güvensiz sektörü zaptu rabt a almanın zamanı geldi de geçiyor bile.Şehirlerde taksi kullanmanın görev tarifi belirlendiğinde ; ve denetimlerinin yapıldığında ,bunun sektöre bir disiplin getireceğini ve çalışanlarına birçok sosyal hakkı getireceğini yanısıra daha güvenli bir hayatı temin edeceği kuşkusuzdur.

YAZARIN DİĞER YAZILARI