Türk Sivil Havacılık kanunundaki ceza hükümlerinde yeni değişiklikler 5728 sayılı kanunla yürürlüğe girdi (1)

Yaşar Öztürk

Şubat 2012

8 Şubat 2008 tarihli ve 26781 sayılı Resmi Gazete'de 5728 sayılı 'Temel Ceza Kanunlarına Uyum Amacıyla Çeşitli Kanunlarda ve Diğer Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun' yayınlanarak, yayın tarihi olan aynı günde yürürlüğe girmiştir. Bu kanun ile 154 kanunda değişiklik yapılmış bulunmaktadır. Değişiklik yapılan kanunlardan bir tanesi de 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunudur.

Genel Hükümlerde

Yapılan Değişiklikler

5728 sayılı kanunun 427-429.maddeleri ile Türk Sivil Havacılık Kanununda (TSHK) özellikle sivil hava aracı kazalarının araştırılması ve incelenmesi, araştırma kurulunun oluşturulması, kurulun yetkileri ve çalışma usulleri, raporun Ulaştırma Bakanlığına sunulması ve Bakanlığın da raporun bir örneğini kazayla ilgili soruşturmayı yapan Cumhuriyet Başsavcısına soruşturma veya kovuşturma kapsamında vereceği konularında yeni düzenlemeler getirilmiştir. Kanunun 430-433. maddeleri ile de ticari işletme izni, havaalanları ve ilgili tesisiler civarında inşaat sınırlamaları, can ve mal güvenliğinin korunmasına yönelik kurallara aykırı davranan personele uygulanacak idari önlemleri, sorumlu pilotun cezai yetki ve sorumluluklarını düzenleyen hükümlerde değişiklik yapılmış olup, ceza hükümlerindeki değişiklikler de 434 ve 435.maddelerle yapılmıştır.

TSHK'nun 'Kaza nedenleri hakkında soruşturma' başlıklı 12.maddesinin başlığı 'Kaza nedenleri hakkında araştırma ve inceleme yapılması' olarak ve yeni madde metni de, 'Kazanın nedenlerini ve oluş şeklini açıklığa kavuşturmak ve sivil havacılıkta can ve mal güvenliğinin sağlanması bakımından tekrara engel olmak amacına yönelik olarak her sivil aracı kazası ile ilgili olarak teknik bakımdan araştırma ve inceleme yapılır.' şeklinde değiştirilmiştir.

TSHK'nun 'Soruşturma Kurulu' başlıklı 13. maddesinin başlığı 'Araştırma ve İnceleme Kurulu' ve yeni madde metni de,

'Ulaştırma Bakanlığı, havacılık alanında uzmanlığı kabul edilmiş kişilerden seçilecek bir kurulu, kazanın sebeplerini araştırması için görevlendirir. Bu Kurul, yukarıdaki maddede belirtilen amaç dairesinde her türlü araştırma ve incelemeyi yapar, soruşturma işlemlerini yürütmekle görevli Cumhuriyet Savcısı ile işbirliği yaparak, delillerin toplanmasına yardımcı olur.

Kurul, yaptığı araştırma ve inceleme faaliyeti sırasında ilgili kişileri dinleyebilir; açıklama yapmaktan kaçınan kişilerin Cumhuriyet Savcısına başvurarak ifadesinin alınmasını sağlayabilir; bu ifade alma sırasında hazır bulunarak, açıklığa kavuşturulması istenen hususlarla ilgili olarak ifadesi alınan kişiye sorular sorulmasını isteyebilir.

Kurul, araştırma ve inceleme faaliyeti sırasında teknik ve uzmanlığı gerektiren sair hususlarla ilgili olarak başka uzman kişiler görevlendirebilir.

Araştırma ve İnceleme Kurulunun oluşturulması, araştırma ve incelemenin yürütülmesi, yetki ve sorumluluklar, hava aracı kazalarında yapılacak kurtarma ve yardım işleri Ulaştırma Bakanlığınca bir yönetmelikle düzenlenir. Bu yönetmelikte Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası anlaşmalar göz önünde tutulur.' olarak değiştirilmiştir.

TSHK'nun 'Soruşturma Raporu' başlıklı 14.maddesinin başlığı, 'Araştırma ve inceleme raporu' ve madde metni de,

'Araştırma ve İnceleme Kurulu; tespit ettiği hususları, vardığı sonucu, tekrarlara engel olunması bakımından alınmasını uygun bulduğu önlemleri, önerileri ile birlikte ayrıntılı ve gerekçeli bir rapor halinde Ulaştırma Bakanlığına verir.

Raporda yer alan hususlara kısmen veya tamamen katılmayan üyeler, kişisel görüşlerini ek bir raporda belirtebilirler.

Ulaştırma Bakanlığı raporun bir suretini ilgililere verir ve raporun tekemmül etmiş olduğunu Resmi Gazete ile üçüncü şahıslara duyurur. Resmi Gazete ile yapılan duyuruda raporun ilgililerce nerede ve ne suretle incelenebileceği belirtilir. Rapor, gerektiğinde kısmen veya tamamen uygun bulunacak vasıtalar ile yayınlanır. Ancak, meydana gelen kaza ile ilgili olarak soruşturma başlatılması halinde, Ulaştırma Bakanlığı hazırlanan raporun bir örneğini yapılan soruşturma veya kovuşturma kapsamında değerlendirilmek üzere, sadece ilgili Cumhuriyet Başsavcılığına verir.' olarak değiştirilmiştir.

TSHK'nun ticari hava işletmelerinin, ticari amaçla, ücret karşılığında hava araçlarıyla yolcu ve yük taşımaları ile ticari amaçla diğer faaliyetlerde bulunabilmeleri için Ulaştırma Bakanlığından almaları gereken izini düzenleyen 18.maddesinin 2.fıkrası da ,

'İzin belirli şartlara ve süreye bağlanabilir. İzin belgesi,

a) Milli güvenliğin veya kamu düzeninin tehlikeye girebileceği durumlarda,

b)Gerçek kişilerin veya tüzel kişilerin kurucu ortakları ile temsile yetkili yöneticilerinin; Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile, bankacılık, sermaye piyasası ve kaçakçılık mevzuatında tanımlanan ve hapis cezasını gerektiren suçlar ile hırsızlık, yağma, güveni kötüye kullanma, dolandırıcılık, hileli iflas, parada, paraya eşit sayılan değerlerde, kıymetli damgada, mühürde, resmi belgede, özel belgede sahtecilik, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, tefecilik, zimmet, irtikap, rüşvet, suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerini aklama, devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, milli savunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar veya casusluk suçlarından ya da ulaşım araçlarının kaçırılması veya alıkonulması suçlarından dolayı mahkum edilmiş olması halinde, verilmez.' şeklinde değiştirilmiştir.

TSHK'nun havaalanlarının ve ilgili tesis ve teçhizatın çevresinde hava trafiğini, uçuş güvenliğini, seyrüseferi, haberleşmeyi ve meydan güvenliğini etkileyecek veya tehlikeye düşürücek bina ve tesislerle ilgili sınırlamaları düzenleyen 'İnşaat Sınırlamaları' başlıklı 47. maddesinin 5.fıkrası da; 'Ulaştırma Bakanlığının yukarıdaki fıkralar hükümlerine göre verdiği emir ve koyduğu yasaklara aykırı hareket eden kişilere, ilgili valilik tarafından Kabahatler Kanununun 32 nci maddesi hükmüne göre idari para cezası verilir. Valilik ayrıca ilgili kişiye emir veya yasağın gereğinin yerine getirilmesini sağlamaya yönelik azami bir süre verir. Bu süre yazısında, emir ve yasağın gereğinin ilgilisince yerine getirilmemesinin hukuki sonuçları açıkça belirtilir. Bu süre zarfında emir veya yasağın yerine getirilmemesi halinde, masrafları yüzde yirmi zammıyla birlikte ilgilisinden tahsil edilmek üzere, kamu gücü kullanılarak yerine getirilir.' şeklinde değiştirilmiştir.

TSHK'nun, TSHK'da, ilgili tüzük ve yönetmeliklerde yer alan can ve mal güvenliğinin korunmasına yönelik kurallara aykırı davrandığı saptanan sivil havacılık personeli hakkında uygulanacak idari önlemleri düzenleyen 98. maddesi de 5728 sayılı kanunun 432. maddesi ile; 'Gerek bu Kanunda ve gerekse ilgili tüzük ve yönetmeliklerde yer alan ve can ve mal güvenliğinin korunmasına yönelik kurallara aykırı davrandıkları iddiasıyla haklarında soruşturma veya kovuşturma başlatılmış bulunan sivil havacılık personelinin yeterlik belgelerini, soruşturma veya kovuşturma sonuçlanıncaya kadar geri almaya, Ulaştırma Bakanlığı yetkilidir.' şeklinde değiştirilmiştir.

TSHK'da 5728 sayılı kanun ile yapılmış olan önemli değişikliklerden bir tanesi de, sorumlu kaptan pilotun cezai yetki ve sorumluluklarını düzenleyen 102.maddesinde yapılmıştır. TSHK'nun 102.maddesinin 2.fıkrasının yeni şekli ;

'Sorumlu kaptan pilot, hava aracında işlenen suç veya kabahatlerle ilgili delilleri toplamak ve saklamakla yükümlü olduğu gibi; can ve mal güvenliğini tehdit eden veya gecikilmesinde zarar doğabilecek durumlarda gerekli tedbirleri almaya; kolluk görevlileri olaya el koyuncaya kadar kişileri gözaltında tutmaya, kişilerin üzerini veya eşyasını aramaya, suçun işlenmesinde kullanılan veya kullanılmasına teşebbüs edilen ya da bulundurulması suç veya kabahat oluşturan eşyayı alıkoymaya, bizzat veya emrindeki diğer mürettebat ile birlikte yetkilidir.' olmuştur.

(Devamı gelecek sayıda)

YAZARIN DİĞER YAZILARI