ABD İhracat ve ambargo kısıtlamalarına göre havaaracı ve havacılık malzemelerinin uluslararası satış işlemleri -1

Yaşar Öztürk

Şubat 2012

Çoğu sivil hava aracının sadece sınırlı ihracat kontrollerine tabi olduğu düşüncesi, Amerikan ihracat kanunlarının gözden geçirilmesi çoğu zaman birçok uluslararası işlemin dar ve yetersiz olarak dikkate alınmasına yol açmıştır. Bu özellikle kullanılmış hava aracı satıcılarının ihracat işlemlerine düzenli olarak katılamadığı ticari havacılık sektörü için doğru bir tespittir. Bu ayrıca Amerikan menşeli bir hava aracının sahibi olan yabancı kişilerce de kritik bir durum oluşturmaktadır; çünkü hava aracı yurtdışına satıldıktan sonra bile Amerikan hükümeti o hava aracı üzerinde yargı yetkisini yine de kullanabilmekte ve bu durumun taraflarca anlaşılabilmesi pek de kolay olmamaktadır. Bununla birlikte Amerika'nın hem kendi vatandaşlarına hem de yabancı kişilere karşı oluşturduğu bu son derece ihtiyatsız uygulamaların, Amerikalı şirketler ve uygulanabildiği yerlerde yabancı şirketler tarafından anlaşılması ve bu sınırlamalara uyulması gerektiğini çok açık bir şekilde göstermektedir. Bu makale bahsi geçen kısıtlamalar ve bu konudaki son gelişmeleri içermektedir.
Kısıtlamaların Kapsamı
A.B.D.'de uluslararası bağlamda hava aracı işlemlerine uygulanan ve üst üste gelen birçok ihracat rejimi bulunmaktadır:
Amerikan Ürünleri Üzerindeki Genel İhracat Kısıtlamaları
Çoğu sivil hava aracı, hava aracı motoru ve havacılık aksamları İhracat İdare ve Sevk Düzenlemeleri (EAR) uyarınca Ticaret Bakanlığı Sanayi ve Güvenlik Bürosu (BIS) tarafından kontrol edilir. BIS bu havacılık ürünleri ve teknolojilerini sivil ve askeri uygulamalar olmak üzere çift şekilde kullanılıp kullanılamayacaklarına göre sınıflara ayırır. Bu düzenlemeler Amerika Birleşik Devletleri'nde bulunan ve Amerika'dan ihraç edilmiş olsalar bile Amerikan orijinli bütün sivil havacılık ürünlerine uygulanır. Örnek vermek gerekirse, yabancı bir ülkeden bir diğerine yeniden ihraç edilen bir Gulfstream uçağı yine EAR'a tabi olmaya devam edecektir. Bununla birlikte, ihracat amacıyla yabancı ülkede üretilmiş olan havacılık ürünleri de küçük bir Amerikan muhtevası içeriyor ise 'Amerika Orijinli' olarak addedilecektir. Aşağıda belirtilen genel kurallar sivil havacılık sektöründe uygulanmaktadır:
Daimi İhracat
Genel olarak, çoğu sivil hava aracının, hava aracı motorunun ve havacılık aksamlarının daimi olarak bir çok ülkedeki bir çok kuruluşa lisanssız olarak ihraç ya da yeniden ihraç ( satım ya da kira) edilmesi mümkündür. Bununla birlikte ihracat ya da yeniden ihracat işlemleri genellikle aşağıdaki durumlarda yasaklanmıştır: Ambargo uygulanan ülkelere yapılan ihracatlar (Küba, İran, Suriye, Sudan, Kuzey Kore)
Amerikan hükümeti tarafından özel olarak düzenlenmiş bulunan yasaklı kuruluşlar ya da kişiler listesinde bulunan kişilere ya da kuruluşlara yapılan ihracatlar
Ürünün kitle imha silahlarının geliştirilmesi ya da Çin vakıasında olduğu gibi askeri bir son kullanıcı tarafından kullanılması gibi kanuna aykırı bir şekilde kullanılacağı, ihraç eden kişi tarafından biliniyor ise ya da ihraç eden kişinin bu durumu bilmesi gerekiyor ise ihracat ya da yeniden ihracat yasaklanacaktır.
Bunlara ek olarak, hareketsiz navigasyon sistemleri, altimetreler, gece görüşü aletleri ve radar gibi bazı aletler ayrı olarak ihraç edildiğinde, yani bir sivil hava aracının parçası olmadan, ona entegre halinde olmadan ihraç edilirken bazı ülkeler ürünlerin lisanslı olmalarını isteyebilir.
Geçici İkamet
Hava aracı malikinin ya da kontrol yetkisini haiz olan kişi ya da kurumun değişmediği çoğu tarifeli, charter ve özel hava aracı uçuşları EAR'a göre geçici ikamet olarak adalandırılır ve mevcut düzenlemede de bu kavrama yer verilmiş bulunmaktadır. ( Belirtmek gerekir ki, ACMI ve uzun süreli charterlar gibi wet leasing anlaşmaları geçici ikametten farklı niteliktedir.) Amerika orijinli hava araçlarının ambargo uygulanan ülkelere yapacakları uçuşları düzenleyen kurallar biraz karışıktır ve bu kurallar da ambargo düzenlemelerine dahil edilmiş şekildedir.
U.S. Ambargoları ve Diğer Yaptırımlar
Amerika Birleşik Devletleri Maliye Bakanlığı'nın Yabancı Varlıkları Kontrol Bürosu (OFAC), çok sayıda ülkeye ambargo kısıtlamaları uygulamaktadır. İçlerinde Küba, İran, Suriye, Sudan ve Kuzey Kore'nin de bulunduğu bir liste hazırlanmıştır. Specially Designated Nationals (SDNs) adındaki bu liste terörü, uyuşturucu kaçakçılığını, insan ticaretini destekleyen kişi ve kuruluşları içermektedir. Devamı gelecek ay

YAZARIN DİĞER YAZILARI