Dr. Suat Sarı
Dr. Suat Sarı

Tarih Kaderden İbaret Değildir...

Tarih boyunca birbirlerine benzeyen ulusların ekonomik ve politik gelişmeleri arasında birçok farklılıklar var. Neden bazı ülkeler zenginken bazıları yoksuldur. Bunun sebebi köleci toplumlar, feodalizm, sömürgecilik, kapitalizm, sosyalizm uygulamalarından mı kaynaklanmaktadır?
Sanayi devrimi neden Moldovya'da değil de İngiltere'de başladı.
Bugün ülkeler arasındaki var olan eşitsizliğin nedeni bazı ülkelerin 19. ve 20. Yüzyıl boyunca sanayi devriminden, üretilen yeni  teknolojiler ve örgütlenme yöntemlerinden faydalanabilmesine karşın, diğerlerinin buna imkan bulamamasından kaynaklanmaktadır. Teknolojik değişim refahın lokomotiflerinden yalnızca biri fakat en hayati olanıdır.
Zenginliğin temeli incelendiğinde, zengin ülkeler örgütlü halk topluluklarının iktidar erkini sorgulamaları sonucu, devlet kapsayıcı kurumlarını (kurumsal ve hesap verebilir örgütlenme modeli) inşa etmek zorunda kalmıştır. İngiltere ve Fransa'nın bu kurumlarını çok öncelerden inşa ettiğini görüyoruz. Her iki ülkenin de parlamento geleneğinden gelmesi, yönetenler ile halk arasındaki yetki paylaşımının köklerini Magna Carta'ya uzatmaktadır. (Büyük Özgürlük Fermanı, 1215 yılında imzalanmış bir İngiliz belgesidir). Bu belge ile kral ilk kez yetkilerini kısıtlamış ve halka bazı hak ve özgürlükler tanımıştır. Fransa'da da Ayanlar meclisi ile ilk kıvılcımın ateşlendiğini söyleyebiliriz.
Hiçbir ülke kaderi ile zengin olmuyor. Bunu daha iyi anlamak için; İngiltere kralı ile soylular arasında imzalanan ve Kral'ın haklarını sınırlayan MAGNA CARTA anlaşmasının içeriğine bakalım. Anlaşmanın maddeleri;
1-Hiçbir özgür insan, yürürlükteki yasalara başvurmaksızın tutuklanamaz, hapsedilemez, mülkü elinden alınamaz, sürülemez ya da yok edilemez.
2-Adalet satılamaz, geciktirilemez, hiçbir özgür yurttaş ondan yoksun bıraktırılamaz.
3-Yasalar dışında hiçbir vergi, yüksek rütbeli kilise adamları ile baronlardan oluşan kurula danışılmadan haciz yoluyla ya da zor kullanılarak toplanamaz.
1215 yılında İngiltere halkının talepleri bu ülkenin neden bugün lider ve zengin ülke olduğunu açıkça gösteriyor.
Osmanlı'da "1. Meşruiyet" ve "Kanuni Esasi" ile 1876 da gündeme gelen demokratikleşme girişimlerinin, Magna Carta ile zaman farkı zengin ülke sihrini daha iyi anlatmaktadır.
Netice olarak, Kurumsal kurumlarını inşa edemeyen ve bunları denetleyemeyen  ve şeffaflık hesap verebilirlik kurallarını uygulayamayan ülkeler gelişme kaydedemiyorlar.

YAZARIN DİĞER YAZILARI
Gökyüzü Haberci Android Market'te.

GÖKYÜZÜ HABERCİ E-DERGİ

Gökyüzü Haberci'yi Facebook'ta takip edin

FİRMALAR