“Kaza nedeni mekanik sorunlar olabilir”

Kanadalı uzman Max Vermij, yapılan
incelemede varılan sonuçları VATAN’a anlattı.

*Türkiye’ye gelip araştırma
yaptınız. Ne buldunuz?

Bu kazanın temel sebebi mekanik sorunlardır. Uçak
yaklaşık 2 bin metre yükseklikte uçarken ve piste doğru ilerlemiyorken iniş
takımları açılmış. Bu normalde olmaması gereken bir durum. İniş takımlarının
istem dışı açılmasıyla uçağın aerodinamiği bozulmuş. Bu nedenle uçak, 35
derecelik bir açıyla dönerek dengesini yitirmiş.

* Bu tam olarak ne zaman
gerçekleşmiş?

Uçak sonradan çarpacağı tepeye doğru ilerlerken
gerçekleşmiş. Pilot muhtemelen yükselmeye çalışmış. Uçak dengesini yitirdikten
sonra aniden hız keserek hem yavaşlamış hem de irtifa kaybetmiş. Eğer uyarı
sistemleri düşmeden bir saniye bile önce devreye girmiş olsaydı, bu kaza
olmazdı.

*Pilot hatası var mı?

Uçak kazalarını analiz eden,
Accident Cause Analysis şirketinin başkanı olarak bu uçaklarla ilgili 32 yıllık
deneyimim var. MD-83 model uçakların gerçekleştirdiği 14 uçak kazasını
araştırdım ve şunu gördüm. Eğer ciddi bir mekanik problem varsa pilotun tepkisi
genellikle ani olur ve refleksle hareket eder. Bu da onların hata yapmasına
neden olur. Pilotun da böyle bir hata yapmış olma ihtimali var. Ama buna
takılmayın, çünkü hata kesinlikle mekanik. Pek çok kazada temel neden mekanik
sorunlardır. Bugüne kadar uçak kazalarının pek çoğunda hep pilot suçlanmıştır,
ancak ayrıntısıyla bakarsak altından mekanik bir sorun çıkar.

*
Karakutuların bozuk olduğu haberini duydunuz mu?

Evet. Kara kutular büyük
ihtimalle uçağın üretim aşamasında bozuktu. Bizim önceki deneyimlerimizden,
Amerikan ticari uçaklarının üretimden hata verdiğini biliyoruz. Bu tür kazalarda
bozuk kara kutuların ne kadar önemli olduğunu göz ardı eden Boeing firmasını bu
yüzden suçluyorum.

Sorumlu Boeing

* MD-83’lerin bu kadar sık kaza
yapmasını neye bağlıyorsunuz?

Aslında bu uçaklar tasarımı ve kullanılan
malzemesi iyi uçaklardır. Ancak mekanik problemler konusunda ciddi sıkıntıları
var. Havayolu şirketleri kara kutuların arızalanabileceğini biliyorlar ancak
parayı daha çok uçağın teknik eksikliklerine değil, genel bakımına harcıyorlar.
Bu davranış da kazaların temel sebeplerindendir.

*Kazanın sorumlusu
kim?

Ben sorumlu olarak Boeing firmasını görüyorum. Boeing başta olmak
üzere hemen hemen tüm Amerikan ticari uçaklarının teknik testlerindeki kritik
sorunlar görmezden geliniyor. Boeing kaza olduğunda sessiz kalmayı tercih etti
ama birileri bunun hesabını sormalı. Teknik kontrolü yapılmadan ya da görmezden
gelinerek verilen uçakların kazalara davetiye çıkardığını biliyoruz ve buna
sessiz kalamayız.

İLK DAVA 18 OCAK’TA

Yakınların çoğundan vekalet
aldık

30 Kasım 2007’de düşen uçakla ilgili hukuki süreç, 18 Ocak Cuma
günü başlıyor. 7’si mürettebat 57 kişinin hayatını kaybettiği uçakta bulunan
Boğaziçi Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Engin Arık’ın oğlu Yavuz Arık’ın,
MD- 83 tipi uçağın üreticisi Mc Donnell Douglas ile Boeing şirketleri aleyhine
‘teknik hata’ iddiasıyla açtığı dava, Chicago’da görülecek. Arık’ın vekaletname
verdiği Ribbeck Law Hukuk Bürosu’nun avukatlarından Monica Kelly, diğer yolcu
yakınlarından da vekalet alabilmek için Isparta’ya yeniden geldi.

Beni
aileler davet etti

Kelly, davaya Yavuz Arık’ın dışında, Ribbeck Law Hukuk
Bürosu’na vekalet veren diğer kazazede yakınlarının da dahil edilebileceğini
açıkladı. Kazanın ardından Ulaştırma Bakanı Binali Yıldırım’ın da eleştirdiği
Monica Kelly, faciada hayatını kaybedenlerin çoğunun vekaletlerini aldıklarını
söyledi: “Davanın ilk duruşması 18 Ocak’ta ABD’de yapılacak. Dava, uçağın
üreticileri aleyhine teknik hata iddiasıyla açıldı. Kazayla ilgili araştırma ve
incelemelerimizi de sürdürüyoruz. Daha önce de Isparta’ya gelmiş ve kazada
hayatını kaybedenlerin yakınlarıyla görüşmüştük. Buraya ailelerin daveti üzerine
geldik ve olumlu görüşler aldık. Kazazedelerin hemen hemen tüm yakınlarına
ulaştık, büyük bölümünden vekalet aldık. İlk dava, Prof. Dr. Engin Arık için
açıldı. Diğer kazazedelerin yakınlarından da vekaletler alındıkça davaya
eklenecek. Diğer kazazedelerin yakınları da dava sonucunda hak talebinde
bulunabilecek.”

Bakan ‘ambulans avukatı’ demişti

UlaŞtIrma Bakanı
Binali Yıldırım, avukat Monica Kelly’yi, “Dışarıdan avukat olduğunu söyleyen,
uzman olduğunu söyleyen insanlar çantasını kapıp gelmiş. Bunların bu kazayla
ilgili hiçbir görevleri yoktur. Bunlar bulanık suda balık avlamaya çalışan ve
hariçten gazel okuyup insanların acılarını istismar ederek menfaat sağlamaya
çalışan insanlardır. Bunlara dünyada ambulans avukatı denir; kazaların
arkasından koşarlar” sözleriyle eleştirmişti.

Emre
ÖZTÜRK-Vatan