Pilot açığı büyüyor

Fiyatlar rekabet nedeniyle
düştükçe havacılık sektörü büyüyor. Sektör gelişirken uçak ve eleman ihtiyacı da
artış gösteriyor. Şirketler büyüdükçe uçak alsa da, pilot açığı yaşanıyor. Öyle
ki şirketler yurtdışından pilot getirmek zorunda kalıyor. Bon Air Havacılık
Okulu Genel Müdürü Bican Erçakır, sektördeki pilot ihtiyacının artmasıyla, pilot
maaşlarının son üç yılda iki kat arttığını söylüyor.

19 özel şirket var
1980’lerde
dünyada kitle turizminin ve buna bağlı olarak seyahat talebinin artmasıyla
beraber, özel havayolu şirketleri yaygınlaşmaya başladı. Şu anda Türkiye’de,
özel havacılık sektöründe hizmet veren 19 şirket var. Son dönemde, havadaki bu
yoğun trafiğe bir de işadamlarının kullandığı özel jetler eklendi. Kitle
uçaklarındaki ‘business class’ uçuşların artık zengin kesime yetmemesi üzerine,
tipine göre 10-30 milyon dolarlık özel jetler de pistlerde yerini aldı. Bu
durumda, mevcut pilotlar artan uçak sayısını karşılayamayınca, sektördeki tam
donanımlı pilot ihtiyacı arttı. Şu anda özel sektörde yolcu taşımacılığı yapan
uçak sayısı 114. Türk Hava Yolları’na bağlı uçak sayısı ise 101’e ulaştı.

Kaptan pilota 7 bin dolar

Bican Erçakır, özel sektördeki kalabalığa bağlı olarak, pilot açığının ilk
kez 2004’te belirginleştiğini vurguladı. Bunun pilot okullarına olan talebi de
artırdığını belirten Erçakır şunları söyledi: “İşletmelerin hazır pilot ihtiyacı
artınca, açığı kapatmak için maaşları artırma yoluna gittiler. İki yıl önce 3
bin dolar olan kaptan pilot maaşları şu anda 6-7 bin dolar. En fazla 2 bin dolar
olan ikinci pilot maaşları da, 3 bin dolardan başlıyor. Yani son üç yılda sektör
maaşları ikiye katlandı. Maaşlar şirkete göre değişiyor.”
Erçakır, 14 ay
süren kursların 44 bin dolar olduğunu belirterek,
“Öğrencilerin çoğu
üniversite öğrencisi. Kendi mesleklerinde düşük maaşlarla çalışmaktansa,
pilotların yüksek maaşlarından etkilenip pilot eğitimi için 40-45 bin doları
gözden çıkarıyorlar” dedi. Uçakların yüksek bakım maliyetlerine de dikkat çeken
Erçakır, küçük uçaklarda 20 bin dolar olan kapsamlı bakımların, büyük uçaklarda
500 bin dolara kadar çıkabildiğini ve denetimlerin düzenli olarak yapıldığını
ifade etti.

200 yabancı pilot geldi

Türkiye Özel Sektör Havacılık İşletmeleri Derneği Genel Sekreteri ve Saga
Airlines Başkan Yardımcısı Musa Alioğlu, Türkiye’de özel havacılığın ilk olarak
uluslararası uçuş yapan İstanbul Hava Yolları ile 1986’da başladığını söyledi.
Özel havayolu şirketlerinin sürekli arttığını ve bunun beraberinde de sektörde
pilot sıkıntısı yaşandığını belirten Alioğlu, “Şimdiye kadar pilot açığı Türk
Silahlı Kuvvetleri’nin emekli ettiği subaylardan karşılanıyordu. Fakat artık
ihtiyaç arttığı için özel okullardan da pilot yetiştiriliyor. THY bile kendi
okulunu kurarak pilot yetiştirme yoluna gitti” diye konuştu. Özel şirketlerin
pilot sıkıntısını gidermek için 200’e yakın yabancı pilotu bünyelerinde
çalıştırmak zorunda kaldığını ifade eden Alioğlu, son dönemde sektördeki pilot
açığından kaptan pilotların maaşlarının artarak ortalama 7 bin avro, ‘first
officer’ların da ortalama 4 bin avroya yükseldiğini söyledi. Tecrübeli
hosteslerde de maaşların arttığını belirten Alioğlu, maaşların 900 avrodan 1200
avroya çıktığını sözlerine ekledi.

‘Denetim eksik’
Türkiye Sivil
Havacılık Sendikası Genel Sekreteri Mustafa Yağcı ise özel havacılık
sektöründeki kuralsız büyümeden şikayetçi. “Sektörde kuralsız bir büyüme başladı
ve denetimler kontrolsüzlük nedeniyle aksatıldı” diyen Yağcı, Türkiye’nin
denetim ve altyapı eksiklikleri nedeniyle havacılık sektöründe giderlerin yüksek
ama kâr marjının çok düşük olduğunu söyledi. Ayrıca Mustafa Yağcı, havacılık
sektöründeki eksiklikleri şöyle anlattı: “Özel havayolu şirketlerinin ve
uçaklarının sürekli artması sebebiyle mevcut pilotlar, ihtiyacı karşılamaya
yetmiyor. Şirketler de pilot bulabilmek için maaşları artırıyor. Hatta bu
yetersizlikten dolayı sendikayı bırakıp pilotluğa geçenler bile var.”
Yağcı,
Türkiye’de sivil havacılık sektöründe uçak bakımlarında sadece 125 kişi görev
yaparken, Almanya’da bu sayının 9 bin olduğunu belirtti. Yağcı, “Bugüne kadar
yaşanan büyük uçak kazalarına baktığımızda, çoğu iç hatlarda meydana gelmiş.
Demek ki Türkiye’de bu konuda bir sorun var” ifadesini kullandı.

İlk özel havayolu şirketi
İngiltere’de kuruldu
Türkiye’de kurulan ilk özel havayolu şirketi, 1986’da
Türksan Holding bünyesinde kurulan İstanbul Havayolları’ydı. İstanbul
Havayolları, 1999’da 19 uçak ve 3 bin 375 koltuk kapasitesiyle Türkiye’nin en
büyük özel havayolu şirketi durumuna geldi. Şirketin cirosu 1998’de 450 milyon
markken, 2000’de yaşanan kriz nedeniyle 350 milyon marka düştü. 30 Ağustos
2000’de borçlar nedeniyle uçuş faaliyetleri tamamen durduruldu. Dünyada özel
havayolculuğunu ilk kullanan ülke İngiltere. Özel havacılık sektörü
İngiltere’den sonra Almanya, Hollanda ve Yunanistan’da yaygınlaştı. Türkiye’deki
özel havayolu şirketleri arasında Güneş Ekspres Havacılık, Pegasus, Onur Hava
Taşımacılık, Atlas Jet, Fly Havayolları, Hürkuş Havayolu, Inter Ekspress, Sky
Hava Taşımacılık, Saga Hava Taşımacılık var.