Sis ve Tecrübeli-Tecrübesiz Kaptanlar!

İstanbul Havalimanı, tam kapasite kullanılmaya başladıktan sonra sis konusundaki ilk önemli sınavını 14 Nisan sabahı yaşadı. Sis nedeniyle hava trafiğinde aksamalar yaşandı. Gündeme gelen fotoğraf ise sis içinde kalan kuleydi. Uçaklar ise havada beklemeye alınmıştı.

SİSTE NEDEN RÖTAR YAŞANIYOR

Sis sırasında yaklaşmadaki veya kalkışta uçaklar arasındaki mesafe açılmaya başlanıyor. Bunun amacı, pist üzerinde kalan uçak nedeniyle ILS sinyallerinin bozulma riski. Görüş düşük olduğundan uçaklar hassas yaklaşma yapabilmeleri için bir pistte uçak kalmaması gerekiyor.

3 MİL, 5 MİL OLDU

Atatürk Havalimanı, yüksek kapasiteye geçtiğinde iniş sırasında tek koridorlu iki uçağın arasındaki mesafe 3 deniz miline kadar indirilmişti. Yani iki uçak 5 bin 550 metre mesafe ile inebiliyordu.

İstanbul Havalimanı’na geçişin ardından bu mesafe, hava trafik kontrolörlerinin alışması için 5 deniz miline yani 9 bin 250 metreye çıkartıldı. Bir süre akış bu şekilde sürdükten sonra tekrar mesafe 3 mile indirilecek.

SİSTE MESAFE DAHA DA AÇILIYOR

Sis olunca, bu mesafe 7-8 deniz miline çıkartılıyor. Uçaklar da havada bekliyor.

Nisan ayında ani ısınma veya soğuma ile sis haklı olarak hava trafiğini etkiledi. Bu konuda hava trafiğinin önümüzdeki aylarda daha da hızlanmasıyla kış sezonunda nasıl bir sis performansı yaşanacak, bu durum yaşanarak görülecek.

ISINAN FRENLER

Yolcuların şikayetlerinden biri de uzun taksi süresi. Yani inişin ardından terminale uçağın varması 20 dakikanın üzerinde. Keza kalkış için push-back ve pist başına varış da benzer süreler içinde tamamlanıyor.

Taksi sırasında uçaklar 30 knot hızı aşmıyor. Burada da pilotlar uçağın hızını frene basarak kontrol ediyor. Ancak Airbus serilerinde önemli bir handikap var. Uçak kalkış için pist başına geldiğinde fren disklerindeki ısının 150 santigrat derece altında olması gerikiyor. Ancak sürekli frenleme ile bazen bu ısı 300 santigrat derece yani limite yaklaşıyor.

Pilotlar da uçuş emniyeti gereği pist başına gelip en az 5-10 dakika frenlerin soğuması için bekliyor. Isı düşmediğinde kalkış iptalleri de olabiliyor.

Fren soğutma için nasıl bir önlem alınacak, merakla bekleniyor.

TECRÜBELİ-TECRÜBESİZ KAPTAN

Uçağı fazla fren yapıp sistemi ısıtmadan pist başına getirmek gerçekten ‘ustalık’ gerektiriyor. Her ne kadar genelleme yapmak doğru olmasa da dünya ortalaması, daha az tecrübeli kaptanlar fazla fren yaptığını ortaya koyuyor. Tecrübeli kaptanlar ise uçağa hakim olarak minimum frenleme ile pist başına geliyor.

Kaynak: www.kokpit.aero Tolga Özbek