Bilgi İşlem Müdürü Münir Çal, Havalimanı ve Otellerde Akıllı Gözlük ve KVKK Risklerini Değerlendirdi

Kameralı akıllı gözlüklerin yaygınlaşması, havalimanları ve oteller gibi yoğun insan trafiğinin bulunduğu alanlarda kişisel veri, bilgi güvenliği ve mahremiyet açısından yeni tartışmaları beraberinde getiriyor. Bilgi İşlem Müdürü | IT Manager Münir Çal, akıllı gözlüklerin yalnızca yeni nesil bir teknoloji ürünü olarak değil, kullanım alanları ve veri işleme özellikleriyle birlikte değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekiyor.

Yapay zekâ destekli teknolojilerin günlük yaşamın bir parçası haline gelmesiyle birlikte akıllı gözlükler de teknoloji dünyasının dikkat çeken ürünleri arasında yer alıyor.

Kamera, mikrofon, hoparlör, internet bağlantısı ve bazı modellerde yapay zekâ özelliklerini bir araya getiren bu cihazlar; fotoğraf ve video çekme, sesli komut, görüşme, çeviri, görüntü analizi ve çeşitli akıllı asistan özellikleri sunabiliyor.

Ancak teknolojinin kullanım alanı genişledikçe kişisel verilerin korunması, mahremiyet ve bilgi güvenliği açısından da yeni sorular ortaya çıkıyor.

Özellikle havalimanları ve oteller, farklı kişilerin, hassas bilgilerin ve güvenlik süreçlerinin aynı ortamda bulunduğu alanlar olması nedeniyle bu tartışmanın önemli başlıkları arasında yer alıyor.

Bilgi İşlem Müdürü Münir Çal, konuyla ilgili değerlendirmesinde akıllı gözlüklerin yalnızca bir kamera olarak görülmemesi gerektiğini belirtiyor:

“Kameralı akıllı gözlükleri yalnızca bir kamera olarak değerlendirmemek gerekiyor. Kamera, mikrofon, yapay zekâ ve internet bağlantısının aynı cihazda bulunması, cihazın çevresindeki görüntü ve seslerin farklı şekillerde işlenebilmesine imkân sağlayabiliyor. Bu nedenle konuya hem teknoloji hem de kişisel verilerin korunması açısından bakmak gerekiyor.”

Havalimanlarında Kameralı Akıllı Gözlükler Hangi Riskleri Gündeme Getiriyor?

Havalimanları, akıllı gözlüklerin kullanımında dikkat edilmesi gereken alanların başında geliyor.

Bir yolcunun terminal içerisinde kameralı gözlük kullanması sırasında yalnızca kendi görüntüsü değil, çevrede bulunan diğer kişilerin görüntüleri de kayda girebilir.

Bunun yanında havalimanlarında kişisel ve operasyonel açıdan hassas bilgiler de bulunuyor.

Pasaport kontrol noktaları, check-in bankoları, biniş kartları, uçuş ekranları ve güvenlik kontrol noktaları gibi alanlarda yapılan görüntü kayıtlarında kişilere veya operasyonlara ilişkin çeşitli bilgilerin istemeden görüntülenmesi mümkün olabilir.

Münir Çal, özellikle havalimanlarında görüntülerin içerdiği bilgi miktarına dikkat çekiyor:

“Havalimanında çekilen sıradan bir video bile tahmin edilenden daha fazla bilgi içerebilir. Bir kişinin yüzü, biniş kartı, uçuş bilgisi veya bir ekrandaki operasyonel bilgi aynı görüntü içerisinde yer alabilir. Bu nedenle kayıt yapılırken yalnızca kameranın çalışıp çalışmadığına değil, görüntünün hangi bilgileri içerdiğine de bakmak gerekiyor.”

Güvenlik Kontrol Noktaları Ayrı Bir Hassasiyet Alanı

Havalimanlarındaki güvenlik kontrol noktaları, akıllı gözlük kullanımı açısından ayrıca değerlendirilmesi gereken alanlar arasında bulunuyor.

Güvenlik cihazlarının yerleşimi, kontrol noktalarının işleyişi, personelin çalışma süreçleri veya operasyonel ekranların görüntülenmesi, kişisel verilerin yanı sıra fiziksel güvenlik ve operasyon güvenliği bakımından da hassasiyet oluşturabilir.

Bu nedenle bazı alanlarda kurumların kendi güvenlik politikaları doğrultusunda kamera, ses kayıt cihazı veya benzeri teknolojilerin kullanımına yönelik sınırlamalar bulunması mümkün.

Özellikle güvenlik açısından hassas bölgelerde kullanıcıların ilgili kurumun belirlediği kuralları dikkate alması önem taşıyor.

Otellerde Mahremiyet Riski Farklı Bir Boyuta Taşınıyor

Akıllı gözlüklerin dikkat edilmesi gereken bir diğer kullanım alanı ise oteller.

Oteller; lobi, restoran, toplantı salonu, asansör, spa, havuz ve diğer ortak kullanım alanları gibi farklı mahremiyet seviyelerine sahip bölümleri aynı yapı içerisinde barındırıyor.

Bir otel lobisinde çekilen görüntüde müşterilerin yüzleri, resepsiyon ekranları, rezervasyon bilgileri veya çalışanlara ait bilgiler farkında olunmadan görüntüye girebilir.

Özellikle toplantı salonlarında veya kurumsal etkinliklerde yapılan kayıtlar ise kişisel verilerin yanında ticari ve kurumsal bilgilerin de görüntü içerisinde yer alması riskini beraberinde getirebilir.

Münir Çal, oteller açısından müşteri ve çalışan mahremiyetinin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor:

“Otellerde sadece müşterilerin değil, çalışanların da kişisel verileri söz konusu. Resepsiyon, restoran, toplantı salonları veya hizmet alanlarında yapılan kayıtlar müşteri ve çalışan mahremiyeti açısından değerlendirilmelidir. Özellikle görüntülerin daha sonra paylaşılması veya farklı sistemlerde analiz edilmesi söz konusuysa veri güvenliği açısından ayrıca dikkat edilmesi gerekiyor.”

KVKK Açısından Kritik Soru: Görüntü Nasıl Kullanılıyor?

Kameralı gözlüklerle ilgili tartışmanın merkezinde yalnızca “kayıt yapıldı mı?” sorusu bulunmuyor.

Asıl değerlendirilmesi gereken konular arasında;

• Görüntü hangi amaçla kaydediliyor?
• Kayıt ne kadar süre saklanıyor?
• Görüntüler başka kişilere aktarılıyor mu?
• Sosyal medya veya başka platformlarda paylaşılıyor mu?
• Yapay zekâ sistemleri tarafından analiz ediliyor mu?
• Veriler bulut sistemlerine aktarılıyor mu?
• Bu verilere kimler erişebiliyor?

gibi sorular bulunuyor.

KVKK kapsamında kişisel verilerin işlenmesi, somut olayın özelliklerine ve Kanun’da öngörülen şartların bulunup bulunmadığına göre değerlendirilmesi gereken bir konu. Özellikle kişiyi belirli veya belirlenebilir hale getiren verilerin işlenmesi söz konusu olduğunda, kullanım amacı ve veri işleme sürecinin niteliği önem taşıyor.

Yüz tanıma gibi bir teknolojiyle kişilerin özgün biçimde belirlenmesi veya doğrulanmasına yönelik biyometrik veri işleme söz konusu olduğunda ise konu daha hassas bir boyuta taşınabiliyor. KVKK kapsamında biyometrik veriler özel nitelikli kişisel veriler arasında yer alıyor.

Bu nedenle “Burası kamuya açık alan, istediğim kişiyi kaydedebilirim” yaklaşımının tek başına yeterli bir hukuki değerlendirme olmadığı görülüyor.

Akıllı Gözlük Kullanımında Kurum Kuralları Belirleyici Olabilir

Akıllı gözlüklerin kamusal alanlarda kullanılabilmesi, her ortamda sınırsız şekilde kullanılabileceği anlamına gelmiyor.

Bir kişi sokakta akıllı gözlüğünü kullanabilir. Ancak havalimanı işletmesi, güvenlik birimleri, otel yönetimi, özel işletmeler veya kamu kurumları, kendi güvenlik ve mahremiyet politikaları çerçevesinde belirli alanlarda kamera veya ses kayıt özellikli cihazların kullanımına yönelik kurallar koyabilir.

Örneğin güvenlik açısından hassas bir alanda görevli tarafından;

“Kurum içi güvenlik ve mahremiyet kuralları gereği gözlüğünüzü çıkarmanız veya kayıt özelliğini kapatmanız gerekiyor.”

şeklinde bir uyarı yapılması halinde, ilgili kurumun kurallarına ve görevlinin yetkisine uygun hareket edilmesi önem taşıyor.

Burada dikkat edilmesi gereken nokta, her kurum çalışanının her durumda sınırsız bir şekilde cihazı kullanan kişiye müdahale edebileceği şeklinde bir sonuç çıkarılmaması. Uygulanacak kural ve talebin hukuki dayanağı, ilgili alanın niteliği ve görevlinin yetkisi somut olaya göre değerlendirilmelidir.

Münir Çal, konuyla ilgili şu değerlendirmeyi yapıyor:

“Bir cihazı satın almış olmak, onu her ortamda aynı şekilde kullanabileceğimiz anlamına gelmiyor. Nasıl ki bazı alanlarda fotoğraf veya ses kaydı konusunda kurum politikaları bulunabiliyorsa, kamera ve mikrofon özellikleri bulunan akıllı gözlükler için de benzer kurallar gündeme gelebilir. Kullanıcının bulunduğu ortamın kurallarını dikkate alması önemli.”

KVKK ve Türk Ceza Kanunu Açısından Dikkat Edilmesi Gerekenler

Kameralı gözlüklerle gerçekleştirilen kayıtların KVKK kapsamında kişisel verilerin işlenmesi açısından değerlendirilmesi gerekebilir.

Bunun yanında somut olayın niteliğine göre, kişilerin özel hayatına ilişkin görüntü veya seslerin hukuka aykırı şekilde kaydedilmesi ya da ifşa edilmesi, Türk Ceza Kanunu’nun 134. maddesi kapsamında değerlendirilebilecek hukuki sonuçlar doğurabilir.

TCK’nın 134. maddesi, özel hayatın gizliliğinin ihlalini ve özel hayata ilişkin görüntü veya seslerin hukuka aykırı şekilde ifşa edilmesini düzenliyor.

Ancak burada önemli bir ayrım bulunuyor:

Her akıllı gözlük kullanımı, her görüntü kaydı veya her kamusal alandaki kayıt otomatik olarak KVKK ihlali ya da TCK kapsamında suç anlamına gelmez.

Kaydın;

• Nerede yapıldığı,
• Kimi veya neyi içerdiği,
• Hangi amaçla gerçekleştirildiği,
• Nasıl kullanıldığı,
• Saklanıp saklanmadığı,
• Başka kişilere aktarılıp aktarılmadığı,
• Özel hayatın gizliliğini ihlal edip etmediği

gibi unsurların birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Dolayısıyla burada amaç teknoloji kullanımını suç olarak göstermek değil, yeni teknolojilerin beraberinde getirebileceği hukuki ve güvenlik boyutlarına dikkat çekmek olmalı.

Yapay Zekâ Riski Farklı Bir Boyuta Taşıyor

Kameralı akıllı gözlükleri geleneksel kameralardan ayıran önemli özelliklerden biri de yapay zekâ entegrasyonu.

Gözlüğün yalnızca fotoğraf veya video çekmesi ile görüntüyü analiz ederek çevredeki nesneler, metinler veya kişiler hakkında bilgi üretmesi aynı şekilde değerlendirilmek zorunda değil.

Münir Çal’a göre yapay zekâ, konuyu yeni bir noktaya taşıyor:

“Önümüzdeki dönemde tartışma sadece ‘Kameramla kimi kaydettim?’ şeklinde olmayacak. Asıl soru, kaydedilen görüntü üzerinde hangi işlemlerin yapıldığı olacak. Görüntü bir yapay zekâ sistemi tarafından analiz ediliyor veya başka bir platforma aktarılıyorsa veri güvenliği açısından yeni sorular ortaya çıkıyor.”

Özellikle görüntülerin bulut sistemlerine aktarılması, üçüncü taraf hizmetler tarafından işlenmesi veya farklı sistemlerle eşleştirilmesi halinde veri güvenliği açısından ayrıca değerlendirme yapılması gerekebilir.

Otellerde Ticari ve Operasyonel Bilgiler de Dikkat Gerektiriyor

Kameralı gözlüklerin oluşturabileceği risk yalnızca kişisel verilerle sınırlı değil.

Otellerde toplantı salonlarında yapılan görüşmeler, çalışanların ekranları, operasyonel dokümanlar veya müşteri bilgileri de yanlışlıkla görüntü içerisine girebilir.

Özellikle şirket toplantılarının gerçekleştirildiği otel salonlarında akıllı gözlük kullanılması, ticari sırların ve kurumsal bilgilerin korunması açısından da dikkate alınması gereken bir konu haline gelebilir.

Bu durum, bilgi güvenliği politikalarının gelecekte yalnızca bilgisayar ve telefon gibi klasik cihazları değil, akıllı gözlükler ve diğer giyilebilir teknolojileri de kapsamasını gündeme getirebilir.

Havalimanı ve Otellerde Yeni Politikalar Gündeme Gelebilir

Kameralı akıllı gözlüklerin kullanımının yaygınlaşmasıyla birlikte havalimanları ve otellerin cihaz kullanım politikalarını yeniden değerlendirmesi mümkün.

Özellikle;

kamera ve ses kaydı yapabilen giyilebilir cihazların kullanımı

için belirli alanlarda özel kurallar oluşturulması gündeme gelebilir.

Buradaki amaç teknolojiyi tamamen yasaklamak değil, mahremiyet ve güvenlik açısından hassas bölgelerde kontrollü ve bilinçli kullanım sağlamak olabilir.

Kullanıcılar Nelere Dikkat Etmeli?

Münir Çal, akıllı gözlük kullanan kişilerin çevrelerindeki insanların mahremiyetini de göz önünde bulundurması gerektiğini belirtiyor:

“Bir cihazın teknik olarak kayıt yapabiliyor olması, her ortamda kayıt yapılmasının uygun olduğu anlamına gelmez. Özellikle havalimanı, otel, toplantı salonu gibi farklı kişilerin ve hassas bilgilerin bulunduğu alanlarda kullanıcıların daha dikkatli davranması gerekiyor.”

Kullanıcıların özellikle;

• Güvenlik açısından hassas alanlarda kayıt yapmadan önce kurum kurallarını kontrol etmesi,
• Pasaport ve biniş kartı gibi kişisel bilgileri mümkün olduğunca görüntülememesi,
• Otel çalışanlarını veya müşterileri gereksiz şekilde hedef alan kayıtlar yapmaması,
• Toplantılarda kayıt yapılacaksa ilgili kişileri ve kurum politikalarını dikkate alması,
• Özel alanlarda kamera kullanımına karşı daha hassas davranması,
• Çekilen görüntüleri sosyal medyada paylaşmadan önce içeriği ve kişilerin mahremiyetini değerlendirmesi,
• Görüntülerin hangi uygulama veya bulut hizmetlerine aktarılabildiğini kontrol etmesi

önem taşıyor.

Geleceğin Sorusu: Bizi Kim Görüyor?

Kameralı akıllı gözlükler, teknoloji ile günlük hayat arasındaki sınırları daha da inceltiyor.

Bugün bir kişinin telefonuyla fotoğraf çektiğini çoğu zaman fark edebiliyoruz. Ancak kamera ve mikrofonların gözlük gibi günlük aksesuarların içerisine entegre olması, kayıt yapılıp yapılmadığının anlaşılmasını zorlaştırabilir.

Bilgi İşlem Müdürü Münir Çal, teknolojik gelişmelerin yanında farkındalığın da artırılması gerektiğini vurguluyor:

“Teknolojiyi durduramayız ancak kullanım kültürünü geliştirebiliriz. Kameralı akıllı gözlükler hayatımızı kolaylaştırabilir. Fakat havalimanlarında, otellerde, iş yerlerinde ve sosyal alanlarda kişisel verilerin ve mahremiyetin korunması için kullanıcıların, işletmelerin ve kurumların yeni teknolojiye uygun politikalar geliştirmesi gerekiyor.”

Kameralı akıllı gözlüklerin yaygınlaşmasıyla birlikte KVKK, kişisel veri güvenliği, yapay zekâ, görüntü ve ses kaydı, bilgi güvenliği ve mahremiyet kavramlarının önümüzdeki dönemde daha fazla gündeme gelmesi bekleniyor.

Teknolojinin geleceği artık yalnızca “Ne yapabiliyoruz?” sorusuyla değil, “Bunu yaparken başkalarının haklarını nasıl koruyoruz?” sorusuyla da şekillenecek.

Akıllı Gözlükler Neler Yapabiliyor?

Kameralı akıllı gözlüklerin oluşturabileceği mahremiyet ve bilgi güvenliği risklerini değerlendirebilmek için öncelikle bu cihazların hangi özelliklere sahip olduğunu bilmek gerekiyor.

Yeni nesil akıllı gözlükler, geleneksel gözlüklerin aksine yalnızca görme amacıyla kullanılmıyor. Kamera, mikrofon, hoparlör, internet bağlantısı ve bazı modellerde yapay zekâ özelliklerini bir araya getirerek kullanıcıya farklı alanlarda yardımcı olabiliyor.

Fotoğraf ve Video Çekebiliyor

Akıllı gözlüklerin en dikkat çekici özelliklerinden biri, kullanıcının telefonunu çıkarmasına gerek kalmadan fotoğraf ve video çekebilmesi.

Bu özellik günlük yaşamda önemli bir kolaylık sağlarken özellikle havalimanı, otel, restoran, toplantı salonu ve diğer ortak kullanım alanlarında çevrede bulunan kişilerin görüntülerinin istemeden kaydedilmesi ihtimalini de beraberinde getiriyor.

Sesli Görüşme ve Sesli Komut Kullanabiliyor

Bazı akıllı gözlüklerde bulunan mikrofon ve hoparlörler sayesinde kullanıcılar telefon görüşmesi yapabiliyor, sesli mesaj gönderebiliyor veya cihazla sesli komutlar üzerinden iletişim kurabiliyor.

Bu özellik, görüntü kaydının yanında çevredeki konuşmaların istemeden duyulması veya kayda girmesi konusunda da mahremiyet açısından dikkat edilmesi gereken bir konu oluşturuyor.

Yapay Zekâ ile Görüntüleri Analiz Edebiliyor

Yeni nesil akıllı gözlüklerin dikkat çeken özelliklerinden biri yapay zekâ entegrasyonu.

Kullanıcı, cihazın kamerasını kullanarak çevresindeki bir nesne veya metin hakkında yapay zekâ destekli bilgi alabiliyor.

Bu noktada teknoloji yalnızca “görüntü kaydetmekten” çıkıp görüntüyü analiz eden bir sisteme dönüşebiliyor.

Örneğin bir kullanıcı bir metni kameraya göstererek okutabilir, çevresindeki bir nesne hakkında bilgi isteyebilir veya gördüğü bir içeriğin açıklanmasını sağlayabilir.

Çeviri Yapabiliyor

Bazı akıllı gözlükler yapay zekâ ve telefon bağlantısı üzerinden farklı dillerdeki metinlerin veya konuşmaların çevrilmesine yardımcı olabiliyor.

Bu özellik özellikle seyahatlerde önemli bir kolaylık sağlayabilir.

Ancak bir otel çalışanının, restoran menüsünün veya başka bir kişinin ekranındaki metnin kameraya alınması gibi durumlarda kişisel veya kurumsal bilgilerin istemeden işlenmesi ihtimali de göz önünde bulundurulmalı.

Navigasyon ve Günlük Yaşamda Yardımcı Olabiliyor

Akıllı gözlükler, telefonla bağlantılı şekilde kullanıldığında navigasyon, bildirimler ve çeşitli günlük görevlerde kullanıcıya yardımcı olabiliyor.

Gelecekte artırılmış gerçeklik özelliklerinin daha fazla gelişmesiyle birlikte kullanıcıların çevresindeki bilgileri doğrudan görüş alanında görmesi de mümkün hale gelebilir.

Canlı Yayın ve İçerik Üretimi

Bazı akıllı gözlükler sosyal medya platformlarıyla entegre şekilde kullanılabiliyor ve kullanıcıların gördükleri anları hızlı şekilde paylaşmasına olanak sağlayabiliyor.

Bu özellik içerik üreticileri için önemli bir kolaylık sunarken, çevrede bulunan kişilerin bilgileri dışında bir sosyal medya içeriğinin parçası haline gelmesi konusunda da mahremiyet tartışmalarını beraberinde getirebilir.

Telefonu Daha Az Kullanmayı Sağlayabilir

Akıllı gözlüklerin temel hedeflerinden biri de kullanıcıların sürekli telefon ekranına bakma ihtiyacını azaltmak.

Arama yapmak, mesajları dinlemek, fotoğraf çekmek, bilgi almak veya sesli komut kullanmak gibi işlemlerin gözlük üzerinden gerçekleştirilebilmesi, giyilebilir teknolojilerin günlük hayattaki rolünü artırıyor.

Teknoloji Geliştikçe Mahremiyet Tartışması da Büyüyecek

Akıllı gözlüklerin sunduğu özellikler arttıkça, kişisel verilerin korunması konusundaki tartışmaların da büyümesi bekleniyor.

Bugün bir gözlük fotoğraf ve video çekebiliyor.

Gelecekte aynı cihazların;

görebilmesi, duyabilmesi, konuşabilmesi, çevresini analiz edebilmesi ve elde ettiği bilgileri yapay zekâ sistemleriyle işleyebilmesi

gibi özelliklerin daha da gelişmesi mümkün.

Bu nedenle akıllı gözlükler yalnızca yeni bir tüketici elektroniği ürünü olarak değil, kişisel veri güvenliği ve mahremiyet açısından da değerlendirilmesi gereken yeni nesil bir teknoloji olarak ele alınmalı.

Bilgi İşlem Müdürü Münir Çal’ın da dikkat çektiği gibi, teknolojinin ne kadar gelişmiş olduğu kadar, bu teknolojinin hangi ortamda, hangi amaçla ve hangi sınırlar içerisinde kullanıldığı da önem taşıyor.

Gelecekte akıllı gözlüklerle ilgili en önemli soru belki de “Bu cihaz neler yapabiliyor?” olmayacak.

Asıl soru şu olacak:

“Bu cihaz çevremiz hakkında neleri görebiliyor, duyabiliyor ve işleyebiliyor?”

Hukuki Uyarı

Bu yazıda yer alan değerlendirmeler genel bilgilendirme ve farkındalık oluşturma amacı taşımaktadır. Kameralı akıllı gözlüklerin kullanımı nedeniyle KVKK veya Türk Ceza Kanunu kapsamında doğabilecek sonuçlar; cihazın kullanım şekli, kaydın amacı ve içeriği, verilerin saklanması veya aktarılması, kullanılan teknoloji ve somut olayın diğer koşullarına göre farklılık gösterebilir. Bu yazı hukuki danışmanlık veya somut bir olay hakkında kesin hukuki görüş niteliğinde değildir.