Cumhuriyet tarihinde 712 kişi idam edildi

Kültür Bakanlığı destekli ‘İbret Olsun’ belgeseli, Cumhuriyet döneminde 15’i
kadın 712 kişinin asılarak idam edildiği bilgisini veriyor. Afla kurtulan
mahkûmların anıları ve çarpıcı belgesellerle ‘idam tarihine’ ışık tutuluyor..

Türkiye’de, Avrupa Birliği’ne (AB) uyum çalışmaları çerçevesinde 2002 yılında
kaldırılan ölüm cezalarına, bir belgeselle ışık tutuluyor. Kültür Bakanlığı
tarafından desteklenen tarihi belge niteliğindeki “İbret Olsun Diye” adlı
belgesel film, Türkiye’de Cumhuriyet’in ilanından bu yana 15’i kadın toplam 712
kişinin asıldığı bilgisini veriyor. İdam cezalarının dünya gündeminden de
düşmediğine dikkat çekilen belgeselde, toplam 69 ülkede bu cezanın uygulandığı,
şu anda 20 binin üzerinde insanın idam için sıra beklediği de anlatılıyor.
Türkiye’de, yaşanmış uygulamalar üzerinden ölüm cezasına insani bir
perspektiften yaklaşan belgesel, hayatı darağacında sonlanmış olan yüzlerce kişi
adına şu soruyu soruyor: “Bu insanları niye öldürdük?” Çekimlerde mekan olarak
da, pek çok infaza tanık olan Tarihi Sinop Cezaevi ve Ankara Merkez Kapalı
Cezaevi (Ulucanlar) gibi mekanlar kullanılmış.

MAHKUM MEKTUPLARI

Film için siyasi ve adi suçlar nedeniyle idam cezası veren emekli
hâkimler, ölüme tanıklık eden gardiyanlar ve yıllarca hakkındaki ölüm cezasının
infazını bekledikten sonra afla kurtulan mahkumlar, Deniz Gezmiş’in avukatı
Halit Çelenk gibi birçok kişiyle röportaj yapıldı. İdamlıkların son anlarında
ailelerine yazdığı mektuplar da 48 dakika süren bu filmde yer alıyor.

FESTİVAL GÖSTERİMİ
Yönetmenliğini Necati Sönmez’in üstlendiği
ve Fransız Le Monde gazetesinin de haber yaptığı belgesel, 26. Uluslararası
İstanbul Film Festivali’nde de gösterilecek. Ardından da Fransa 29’uncu
Montpellier Akdeniz Filmleri Festivali, 44’üncü Antalya Altın Portakal Film
Festivali, 54’üncü Sydney Film Festivali’nde izleyicisiyle buluşacak. Necati
Sönmez, belgesel fikrinin nasıl geliştiğini şöyle anlatıyor: “Türkiye’de Ölüm
Cezası adlı hukuk kitabını yazan Prof. Dr. Semih Gemalmaz ile konuşurken 712
kişinin idam edildiğini öğrendim. Bu dehşet bir rakam. Oysa ki idam deyince
sadece Deniz Gezmiş ya da Adnan Menderes akla geliyor.”

Son idam 1984 yılındaydı

Filmin siyasi olmamasına özen gösterdiğini vurgulayan Necati Sönmez, son idam
cezasının 1984’te uygulandığının altını çizerek, “Aileler özellikle konuşmaktan
kaçındı. O nedenle daha çok tanıklarla röportaj yaptık. Hangi suçu işlediklerine
özellikle değinmedik çünkü, idam cezası tartışmalarında suçun ne olduğu önemsiz.
İnsani olmayan bir uygulama olduğunu, mahkumların insani taraflarını vurguladık”
diyor.